Chính trị chắc chắn sẽ xen vào Thế vận hội, bất chấp những nỗ lực tốt nhất của Ủy ban Olympic Quốc tế nhằm định hình Thế vận hội như một sự kiện thể thao không có xung đột. (Ảnh: Vincent Alban/The New York Times)
The NYT: Americans at the Olympics Can’t Escape the Politics at Home
Tác Giả: Motoko Rich, Tariq Panja, Heather Knight và Juliet Macur
(ChatGPT chuyển ngữ. T.Vấn biên tập và hiệu đính)]
Người Mỹ tại Olympic không thể thoát khỏi chính trị quê nhà
Làn sóng phản đối các chính sách của chính quyền Trump đã theo chân các vận động viên Mỹ tới Ý. Phát biểu của một vận động viên trượt tuyết đã khiến chính Tổng thống phản ứng dữ dội.
Chính trị gần như không thể tránh khỏi việc len lỏi vào Thế vận hội, bất chấp nỗ lực của Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) nhằm xây dựng hình ảnh Olympic như một khoảng lặng thể thao, không bị xung đột chi phối.
232 vận động viên Mỹ tham dự Thế vận hội Mùa Đông đã tập luyện suốt nhiều năm, di chuyển hàng nghìn dặm và sẵn sàng cống hiến hết mình trên băng và tuyết ở miền bắc nước Ý. Nhưng chính trị — có lẽ không thể tránh khỏi — đang chen ngang khoảnh khắc Olympic của họ.
Thế vận hội diễn ra sau một năm chính quyền Trump có nhiều phát ngôn coi thường châu Âu, đe dọa các đồng minh và tiến hành một cuộc siết chặt nhập cư trong nước, gây phẫn nộ — trong đó có cả tại Ý. Sự phản đối đó đã theo chân đội tuyển Mỹ lên sân khấu Olympic, buộc các vận động viên, huấn luyện viên và người hâm mộ Mỹ phải phản ứng — hoặc né tránh — làn sóng chỉ trích.
Hunter Hess, một vận động viên trượt tuyết đến từ Bend, Oregon, nói với phóng viên tuần trước rằng anh có “cảm xúc lẫn lộn” khi đại diện cho Hoa Kỳ tại Thế vận hội lần này.
“Rõ ràng là có rất nhiều điều đang diễn ra mà tôi không phải là người hâm mộ lớn,” anh nói, và nói thêm:
“Chỉ vì tôi khoác lá cờ (nước Mỹ) không có nghĩa là tôi đại diện cho mọi điều đang diễn ra ở Mỹ.”
Phát biểu đó đã khiến Tổng thống Trump phản ứng dữ dội. Trên mạng xã hội Truth Social vào Chủ nhật, ông gọi ông Hess là “một kẻ thất bại thực sự.”
“Nếu đúng như vậy, anh ta không nên thử tuyển vào đội. Thật đáng tiếc khi anh ta đang ở trong đội. Rất khó để cổ vũ cho một người như thế,” ông Trump viết.
Những phát ngôn của tổng thống Mỹ được đưa ra hai ngày sau lễ khai mạc Thế vận hội tại Milan hôm thứ Sáu, khi những tiếng la ó và huýt sáo vang lên tại sân vận động San Siro, đúng lúc Phó Tổng thống JD Vance xuất hiện trên màn hình lớn trong lúc đội tuyển Mỹ diễu hành với cờ quốc gia.
Ban đầu, Phillip DiGuglielmo, huấn luyện viên của vận động viên trượt băng nghệ thuật Alysa Liu, tưởng rằng tiếng la ó nhắm vào các vận động viên.
“Đáng lẽ đây phải là đỉnh cao cuộc đời tôi — được thấy vận động viên của mình bước vào sân vận động — nhưng nó lại trở thành một khoảnh khắc rất buồn,” ông nói.
“Tôi cảm thấy như thể: các vận động viên không đáng phải chịu điều này.”
Sau đó ông mới biết tiếng la ó nhắm vào ông Vance. Nhưng ông vẫn lo rằng một số vận động viên có thể nghe thấy tiếng phản đối thay vì tiếng vỗ tay.
Những tiếng la ó và chế giễu có thể được nghe thấy khi Phó Tổng thống JD Vance xuất hiện trên màn hình lớn ngay khi đoàn vận động viên của Hoa Kỳ diễu hành vào sân vận động. (Ảnh: Vincent Alban/The New York Times)
Zach Werenski, hậu vệ của đội khúc côn cầu nam Mỹ, có mặt trong sân nhưng cho biết anh chỉ biết về sự việc qua mạng xã hội sau đó. Trước đó trong ngày, anh đã gặp ông Vance.
“Ông ấy là một người Mỹ yêu nước và muốn tất cả vận động viên thi đấu tốt vì đất nước, và đó cũng là mục tiêu của chúng tôi,” Werenski nói.
Anh khẳng định sẽ không để chính trị làm phân tâm:
“Tôi chỉ cố gắng gạt tất cả những điều đó sang một bên.”
Ủy ban Olympic Quốc tế mô tả Thế vận hội như một không gian trung lập, nơi vận động viên có thể thi đấu “mà không bị cản trở bởi chính trị hay sự chia rẽ của chính phủ họ,” theo phát biểu của Kirsty Coventry, Chủ tịch IOC, tại lễ khai mạc.
Tuy nhiên, khi khoác lên mình màu sắc và biểu tượng quốc gia, các vận động viên khó tránh khỏi việc bị nhìn nhận như đại diện cho giá trị của đất nước họ. Điều đó khiến các vận động viên Mỹ tại Ý phải đối mặt với cảm xúc do chính sách của chính quyền Trump gây ra.
Một khán giả tại sự kiện trượt băng nghệ thuật ở Milan hôm thứ Bảy đã giơ cao biểu ngữ hình cờ Mỹ với thông điệp xin lỗi. (Ảnh: Vincent Alban/The New York Times)
Tuần trước, thông tin rằng các đặc vụ của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) sẽ tham gia đội an ninh tại Olympic đã khiến nhiều người Ý phẫn nộ, đặc biệt sau các hành động của lực lượng liên bang tại Minneapolis. Trong một cuộc biểu tình ở Milan hôm thứ Sáu, một biểu ngữ lớn phản đối ICE có dòng chữ: “Milan khinh thường các người.”
Làn sóng phản đối này buộc các liên đoàn trượt băng nghệ thuật, khúc côn cầu và trượt tốc độ của Mỹ phải đổi tên một khu tiếp đón vận động viên ở Milan từ “Ice House” thành “Winter House.”
Bên trong địa điểm vừa được đổi tên, Annie White, Giám đốc tiếp thị của U.S. Figure Skating, nói rằng bà chưa từng nghĩ “mặt băng mà chúng tôi trượt lại có thể trở thành một từ gây chia rẽ.”
Ông Vance, đi cùng vợ là Usha Vance và các con, đã gặp Thủ tướng Ý Giorgia Meloni vào thứ Sáu nhưng tránh bình luận công khai về chính trị. Gia đình ông tham dự một sự kiện trượt băng nghệ thuật ở Milan, nơi Evan Lysacek, nhà vô địch Olympic 2010, cho biết con gái ông Vance thích thời trang, còn hai con trai ông “chỉ muốn chắc chắn rằng nước Mỹ sẽ chiến thắng.”
Tính đến sáng Chủ nhật, chưa có thành viên nào của đội tuyển Mỹ công khai bày tỏ ủng hộ chính quyền Trump. Quy định của Ủy ban Olympic Mỹ cho phép vận động viên ủng hộ công bằng xã hội và chủng tộc, nhưng khuyên tránh chính trị đảng phái.
Dù vậy, nhiều vận động viên Mỹ vẫn phải đối diện với câu hỏi về cảm giác đại diện cho Hoa Kỳ.
“Tôi chỉ tập trung vào thực tế rằng ở quê nhà có rất nhiều người tốt mà tôi tự hào đại diện,” Summer Britcher, vận động viên trượt xe luge đến từ New York, chia sẻ trong Làng Olympic tại Cortina d’Ampezzo.
Khi được một phóng viên Na Uy đặt câu hỏi tương tự, Mikaela Shiffrin, vận động viên trượt tuyết từng giành ba huy chương Olympic, đã im lặng vài giây.
Cô nói đó là “một vinh dự và đặc ân” khi thi đấu cho đất nước mình, sau đó đọc phát biểu chuẩn bị sẵn trích dẫn Nelson Mandela, nhấn mạnh mong muốn đại diện cho “giá trị hòa nhập, đa dạng và lòng tử tế.”
Một số vận động viên tận dụng vị thế của mình để bày tỏ quan điểm chính trị.
“Có nhiều người nói rằng bạn chỉ là vận động viên, hãy lo việc của mình, đừng nói về chính trị — nhưng chính trị ảnh hưởng đến tất cả chúng ta,” Amber Glenn, nhà vô địch trượt băng nghệ thuật Mỹ ba lần, nói với báo chí.
Khi được hỏi về chính sách của chính quyền Trump đối với cộng đồng LGBTQ+, cô nói:
“Đây là điều mà tôi sẽ không im lặng.”
Lindsey Vonn, vận động viên trượt tuyết từng giành ba huy chương Olympic, được một phóng viên Canada hỏi về “những gì đang diễn ra tại Minnesota.” Cô trả lời rằng đó là “nơi tôi lớn lên, và trái tim tôi đang rất nặng nề vì mọi người ở quê nhà,” và nói thêm:
“Chúng ta lớn hơn những gì đang diễn ra lúc này.”
Một cuộc biểu tình hôm thứ Sáu tại Milan. Ảnh: Alkis Konstantinidis/Reuters
Người dân Ý, vốn quen với chính trị nhiều biến động, dường như sẵn sàng phân biệt giữa vận động viên và chính phủ Mỹ.
“Chúng tôi nhìn Hoa Kỳ với sự lo ngại lớn,” Barbara Barile, 57 tuổi, người tham dự lễ khai mạc tại Milan, nói.
“Chúng ta phải phân biệt giữa những người cầm quyền và những người bị cai trị.”
Sự hoài nghi đối với Hoa Kỳ không phải là điều mới tại Ý. Theo Gregory Alegi, nhà sử học tại Đại học Luiss Guido Carli ở Rome, một làn sóng “chống Mỹ đã tồn tại từ lâu.”
“Cánh hữu Ý chưa bao giờ tha thứ cho Mỹ vì đánh bại Mussolini,” ông nói, và phía cánh tả thì “chưa bao giờ tha thứ cho Mỹ vì chiến thắng Chiến tranh Lạnh.”
Những người ủng hộ bà Meloni đánh giá cao nỗ lực duy trì mối quan hệ gần gũi với ông Trump. Tuy nhiên, các hành động gần đây của ICE tại Minneapolis đã khiến nhiều người Ý đoàn kết phản đối khía cạnh này trong chính sách của chính quyền Mỹ.
Tại một sự kiện trượt băng đồng đội hôm thứ Bảy, nhiều lá cờ Mỹ tung bay trên khán đài. Nhưng một số khán giả Mỹ, lo ngại phản ứng tiêu cực, đã cố tình che giấu danh tính quốc gia của mình.
Helen Wehner và anh trai Andrew quyết định không mang theo bất kỳ vật dụng nào có biểu tượng Mỹ. Nhưng sau khi đến nơi, Helen bắt đầu thay đổi suy nghĩ.
“Khi ở đây, bạn nhận ra rằng điều quan trọng là các vận động viên,” cô nói.
“Tôi muốn các vận động viên biết rằng họ vẫn nhận được sự ủng hộ.”
Tại một sự kiện curling ở Cortina, hai anh em Wehner đã để một tình nguyện viên Mỹ vẽ cờ sao và sọc lên má.
(Bài viết có sự đóng góp của Josephine de La Bruyère tại Milan; Jason Horowitz tại Cortina d’Ampezzo; và Kim Severson tại Livigno.)
