Cõi Người Ta – Tranh: THANH CHÂU
…..Cũng là ngày đưa Ông Táo về trời. Nhà Nội tôi ngày ấy đưa Ông Táo vào khuya 22 tháng Chạp, không để qua 23 như mọi nhà. Món chè trôi nước nhưn tôm thịt và xôi xéo mè, dừa là món cúng thường niên, hai món tôi rất ghiền.
Theo thông lệ từ hôm 20-21 gia binh gia tướng gồng gánh chăn mền, quần áo, kể cả chân đèn, lư hương bằng đồng xuống sông (sông Dinh, nơi chiếc cầu Đạo Long bắt qua, hạ nguồn của nó là ra cửa biển) giặt giũ, đánh bóng mãi đến trưa mới về. Năm nay, mọi việc vẫn cứ vậy cớ sao khi về lại quên mất cái khoản “lấy cát sạch giữa giòng sông” về thay cát bát hương. Vậy là, bọn trẻ mà tôi là đầu đàn, giơ tay xung phong đi lấy. Mà đi là đi nguyên bầy. Tầm hơn 8g, sau khi xong các việc vặt, chỉ là đi chợ, xong, thì cả bọn được bà Nội “phê chuẩn” và giao kèo:
– Cho tụi bây tắm, xong lấy cát về, không tắm lâu, nắng bệnh rồi báo nghe. Tết nhứt rồi, không ai lo đâu đó. Muốn ăn Tết thì đừng cãi.
Tôi tài lanh :
– Tụi con còn sợ mất ăn Tết hơn bà Nội nữa đó.
Chưa dứt câu, cả bọn đã hò reo tở mở tiến thẳng ra ngõ. Tôi nhớ: Xuống sông, tôi lo lấy cát trước, sợ quên, mất uy tín, sau đó là bơi, là tạt nước nhau là hò reo ầm ĩ… Vui cực kỳ, chơi cho đã đời, thấm mệt, tôi hô hào: Về. Thường thì bọn tôi tắm khúc sông dưới, nhưng hôm nay lại tắm khúc sông trên, leo lên đường để về có cao hơn, xa hơn, tôi nhớ đã vơ vội thau cát, bưng về, tất cả là 5 nhóc, lẩm nhẩm đếm… đủ. Về đến nhà, tôi báo cáo thau cát, Nội biểu phơi ngoài sân, tôi mơ mơ, màng màng, nhớ là đã phơi xong, có quanh xuống bếp, nhìn thấy bị bột nếp được đè dưới tấm thớt (nhằm ép ráo nước để làm bánh); tôi còn nhìn thấy cô Bảy đang xào nhưn bánh, mùi thơm ngào ngạt, còn nhớ thấy cả màu tôm đỏ ửng lẫn trong thịt vừa nạc, vừa mở, cả nấm mèo thật đẹp mắt, hấp dẫn lắm, nhưng có lẽ do đi tắm về khoẻ người quá nên tôi buồn ngủ, mọi vật trở nên mơ màng sương khói…Tôi lặng lẽ đi ngủ trong trạng thái gần như “mộng du”. Mọi việc sau đó, tôi không biết gì cả, cho đến khi tỉnh dậy mở mắt ra thì …
… Ủa. Sao vậy cà?. Nhà đèn sáng trưng, chỉ là “ngủ dậy” thôi, có gì mà ai cũng nhìn mình bằng ánh mắt chừng như lo lắng, chừng như mừng rỡ, lại vừa như nghi ngại?.?.?.?. Cả bà, cả ba, cả má, cả cô, cả chú Cựu, chú Mấu… Lạ thiệt. Câu đầu tiên tôi mở miệng là:
– Bà Nội đưa Ông Táo chưa? Còn chè xôi không? Con thèm và đói nữa.
Miệng hỏi mà mắt tôi nhìn nhanh xuống, lạ: Bộ đồ tôi mặc trên người không phải của mình. Tôi chưa kịp hỏi thì ba tôi cất tiếng khóc. Ủa. Chuyện gì vậy trời? Hầu như cùng lúc, mọi người thở ra cái ào, má tôi chắp tay xá lấy xá để, miệng lắp bắp:
– Lạy Trời, lạy Phật nó sống rồi.
Tôi ngơ ngác chẳng hiểu gì. Nội từ tốn nói:
– Phước Ông phước Bà mi, qua khỏi nạn tai là phước mi quá lớn, cả nhà chạy “sáng nhà, sáng cửa” với mi từ chiều 22 tới giờ.
Thử cựa người, tôi chợt thấy như không còn sức lực, mệt lả người, bụng đói cồn cào nên nằm xuống, nghe Nội tiếp tục kể, mọi người đi lo công việc, ông già khóc một hồi cũng đi luôn rồi. Giờ chỉ còn hai bà cháu. Nghe bà dặn với theo mọi người:
– Đứa mô bắt cho hắn miếng cháo, nấu lỏng thôi.
Dù rất mệt nhưng nghe tiếng “nấu cháo cho hắn” là tôi tỉnh ngay, nằn nì:
– Con không ăn cháo đâu. Con ghét lắm. Mà sao không để phần chè xôi cho con? Một năm đưa Ông Táo có một lần chớ mấy. Nói xong, tôi chực khóc …
Giọng bà ngon ngọt:
– Ra Tết Nội nấu cho ăn. Bữa ni mi chỉ ăn cháo thôi. Có biết là mi sắp chết không?
Rồi Nội kể:
– Hôm nớ (22 tháng Chạp) mi đi sông về là mi ngủ li bì, kêu không thức dậy, mê man, đái dầm dề, bao nhiêu áo quần cũng không đủ, mời cả bác sĩ Trình (bs Đoàn Trình, rất nổi tiếng và giỏi nhất xứ tôi thời ấy, vốn là thân chủ. Tôi khám bệnh mà ổng nhớ và thương luôn. Ngồi chờ, nhưng khi ông đến phòng khám là ông cười, đặt tay lên đầu, dẫn luôn vào phòng khám, có thuốc gì thích hợp mà ông được chào hàng thì tặng luôn) nhưng không biết mi bệnh chi, cả đêm 22, qua ngày 23. Tao biểu mẹ mi đi lên Ông thầy Mười xem quẻ (đây là ông thầy bói rất nổi tiếng), ổng nói mi bị Bà Thuỷ quở, phải đặt bàn hương án… Thôi, giờ mi tỉnh rồi, coi như qua “đốt”. Chớ ông Nội mi cũng nói rồi “qua khỏi năm 13 tuổi thì mới yên là con, là cháu”. Năm ni đúng là năm tuổi của mi, hai bữa ni ai cũng nghĩ chắc chỉ lo… hậu sự.
Sáng ấy là đã qua ngày 24 tháng Chạp. Tôi mê man tận hai ngày hai đêm. Thảo nào mà người bủn rủn, không chút hơi sức. Bà lại hỏi:
– Sao lại bị dương Bà Thuỷ? Tụi mi tắm sông hoài hoài có sao đâu? Mà hôm đó là 22 chớ đâu phải 23 mà xui.
Tôi chợt nhớ lại và kể. Thật nhỏ nhẻ, vì mệt thì ít mà đói thì nhiều.
– Con nhớ rồi. Hôm đó, đang tắm, tụi con bơi qua, bơi lại vui lắm. Chợt con nhìn xuống phía bên kia cầu, thấy từ xa có một chiếc ghe, nhỏ thôi, con nhớ có người chèo, bên cạnh như có ai nữa đó nhưng không rõ bằng người đang cầm chèo. Người đó là đàn bà, mặc bộ đồ đen, đầu có quấn chiếc khăn, hình như chèo ngang qua chỗ tụi con tắm nhưng xa, xa gần với bờ bên kia hơn, con có gọi to “ghe ơi ghe. Chở cho tui đi với, nhưng bà đó chèo thẳng luôn, con lại bơi, khi nhìn lại thì không thấy nữa”.
Bà nghe xong, im lặng. Rồi tất tả đi xuống nhà, gọi mấy đứa đi cùng hỏi “có thấy không?”; đứa nào cũng lắc đầu không biết. Bà khẳng định “đích thị rồi” và khen thầy Mười thật giỏi. Ngày hôm ấy tôi ngậm ngùi húp cháo. Cái món tôi ghét vô cùng, bệnh thường xuyên nhưng thà nhịn đói hay ăn món gì đó chứ cháo thì không bao giờ. Nhưng hôm nay bà đã phán: nhịn ăn mấy ngày rồi, món đầu tiên chỉ là cháo loãng, không khác được. Đành thôi.
Tối đó, tôi ngủ khá sớm, ngủ theo bà, có lẽ vì thức với tôi mấy đêm liền nên bà ngủ sớm và thật ngon giấc. Khoảng gần 2 giờ sáng, tôi giật mình thức giấc vì “tiếng nói trong đêm”. Sở dĩ tôi nhớ rõ thời gian là do nhà có chiếc đồng hồ treo tường có đỗ chuông báo giờ. Giật mình tỉnh dậy, đang nhớ lại “câu nói ấy” thì đồng hồ ngân nga đỗ hai tiếng. Mãi đến gần sáng, bà thức dậy, tôi mới kể:
– Bà Nội, đêm hôm, con đang ngủ, tự nhiên con nghe văng vẳng bên tai, tiếng nói rõ lắm, nhưng không thấy gì cả. Biểu rằng “Nhỏ kia, nhớ đem lễ vật xuống sông cúng nghe chưa”. Con giật mình thức dậy, lúc đó là 2 giờ sáng đó. Thức dậy rồi mà tai con còn kêu… o… o… luôn.
Màn diễn cuối cùng: Bà Nội hướng dẫn má tôi đi mua ngay các đồ lễ, mang xuống sông cúng tạ. Hướng dẫn cho cách khấn vái, tôi không được đi. Hôm ấy đã là 25 tháng Chạp. Theo bà, ngày ấy cúng là đúng sách, vì là ngày Giáp Ấn; đúng là tôi bị quở trách rồi. Cũng từ đó, tôi vẫy tay với chuyện “tắm sông”, một niềm vui của tuổi thơ mà trong những ngày hè oi bức, cứ mỗi chiều cả lũ trẻ chúng tôi hớn hở tay xách nách mang nào áo quần, nào cơm vắt, thịt hon, muối đậu cùng xuống sông tắm mát, ăn uống thoả thuê rồi hò reo đi về. Ôi, cái ngày 22 tháng Chạp Giáp Thìn đáng ghét kia. Giờ thì cũng tròn 60 năm rồi đấy, 60 năm tuổi thơ dại qua đi trong nỗi nhớ khôn nguôi.
Thai Ly.
