Ảnh: Hình Ảnh Chiến Tranh (Nguồn: The Guardian)
TỰ SỰ
Niềm vui hóa ra không hề trong veo trong sáng trong vắt trong lành trong trẻo như thủa ấu thơ ta được ba má mua cho cây kẹo bông lunh linh sắc màu dịu dàng vị ngọt
Niềm nơi bạn, nơi tôi, nơi chúng ta trĩu nặng trĩu nặng những muộn phiền những tổn thương những tái tê được phủ kín, được đẩy sâu vào góc khuất tù mù, tăm tối
Tôi và bạn gắng gỏi nở nụ cười viên mãn nhưng đôi mắt tôi đôi mắt bạn vẫn u ẩn màu của màn đêm màu của những hoàng hôn máu ứa màu của những ban mai thảm sầu màu của những ban trưa rực đỏ
Văng vẳng trong trí nhớ mơ hồ nơi bạn nơi tôi giai điệu những khúc ca một thời luênh loang máu dập dềnh trôi sông thây người chập chờn màu đen cánh quạ
Chập chờn nhảy múa trong mắt bạn mắt tôi khói nhang ngày đại kị trắng khăn sô một vùng thuyền bè vỡ nát cầu gục ngã
Chập chờn những gương mặt người vô cảm lặng câm kiếm tìm xương nát thịt tan những người bỏ mạng nơi hè phố nơi xó chợ đầu đường sân chùa nhà nguyện…
Niềm vui!
Ô! Niềm vui!
Giá trả ngất trời
Khổ lụy
Đau thương
Tội ác
Khốn cùng!
.
Niềm vui tê dại cả người thua người thắng!
Nỗi oan khiên điệp điệp trùng trùng
Tái nhợt hoa
Tái nhợt mặt người
Niềm vui chiến thắng
The joy of victory!
Chuông cầu hồn
Bỗng tắt nửa chừng!
SELF-NARRATION
(TỰ SỰ)
by Đặng Tiến – Transcreated by ChatGPT
Joy, it turns out,
is not pure, not clear, not crystalline,
not the tender, shining thing
of childhood days
when father and mother bought us
a candy cloud —
soft, sweet, shimmering with colors.
Joy — in you, in me, in us —
carries the weight
of sorrow
of bruised hearts
of pain tucked away
in dim corners of memory,
smothered in silence.
You and I force smiles,
full, bright,
but our eyes —
your eyes, my eyes —
still shadowed:
the color of midnight,
of sunsets bleeding red,
of dawns soaked in grief,
of noons burning in rage.
Echoes drift —
half-lost songs from somewhere in you, in me,
floating on rivers thick with blood,
bodies adrift,
black wings of vultures circling
above remembrance.
Flickering in your eyes, in mine —
incense smoke on days of mourning,
white headbands,
a whole land of broken boats,
collapsed bridges.
Flickering still —
the faces of the voiceless,
searching for
bone
for flesh
for names lost
on street corners,
in market stalls,
at temple steps,
in broken prayer.
Joy!
Oh, Joy!
Priced in pain,
paid with suffering,
in crimes,
in despair!
Joy that numbs both victor and vanquished.
Grievance — vast, endless —
pales the flowers,
drains the faces.
Joy of victory —
The joy of victory!
And the bell…
the bell of requiem —
falls silent mid-chime.
TRĂNG ĐÊM BA MƯƠI
1.
Bạn hỏi sao mày thờ ơ, dửng dưng đến vậy?
Ta giật mình!
Thật vậy sao?
Dửng dưng và thờ ơ…
Ồ! Thế phải làm thế nào?
Buồn mãi rồi
Thất vọng đã lâu rồi
Uất nghẹ thì đã từng
Và cười và khóc và thét và gào và thức trắng…
Cuối cùng đành thờ ơ đành cũng dửng dưng.
.
Ngoảnh mặt làm ngơ
Mù
Ngoảnh mặt làm ngơ
Điếc
Ngoảnh mặt làm ngơ
Câm
Nhìn bốn phía như nhìn vào bức vách
Rồi từ bức vách lừng lững bước ra
Bước ra và nhảy múa
Những luân vũ quỷ ma
Bước ra và y uông hò hét
Ngôn từ ẩm mốc
Bước ra và khoe khoang
Những diện tướng lưu manh lồ lộ
Bước ra và thề thốt
Những lời thề lập trình đôi khi kèm nước sốt thi ca
Bước ra và khóc
Mũi dãi dầm dề đôi nốt nhạc
Bước ra rồi biến mất
Không một tiếng vang
Cứ như chưa từng trên đời tồn tại
Ta ngoảnh mặt làm ngơ
Lạnh lùng vô cảm
Dửng dưng thế gian này.
2.
Đêm ba mươi bất ngờ trăng lồ lộ
Mặt trăng vàng bệnh hoạn
Mùi tử thần vương vãi khắp nơi nơi
Long lanh sương màu máu
Âm âm gió buốt
Xanh lè mắt cú chập chờn
Đêm xa lạ
Đêm dửng dưng
Nhân gian có phải ngày tận thế?
.
Lồ lộ những bóng ma
Câm
Lặng
Chập chờn
Ú ớ
Gầm gừ
Rên la
Gào thét
Cười đủ ba mươi sáu kiểu
Trầm tư như những triết gia
Trầm tư u buồn kinh niên táo bón
Trật tự xếp hàng trước căn phòng treo biển WCLICHSU
Không bốc mùi lợm mửa
Ngây ngất hương thơm thời bốn chấm không
Hoang hoải lạnh ngất ngây say bia 0°!
Bến thời gian gái góa rất nhiều chồng
Nỗi buồn hòa bình tẻ nhạt
Hết mọi ngả đường vinh quang
Hết mọi nẻo đường vui thủa chinh chiến
Từ Hải chán chường trong nỗi thừa cân
Mơ màng Sở Khanh
Say mê tìm gái đẹp
Những hợp đồng cùng Tú Bà tú ông tú ngài tú đại gia không biên giới…
CÓ THỂ NGUÔI NGOAI?
Chinh chiến đã qua lâu rồi
Anh tôi chết trận hồi Mậu Thân…
Nhận tin con chết tóc mẹ sau một tuần bạc trắng
Chừng hơn chục năm sau
Tóc dần hồi sinh đen dần
Trở lại
Cha mẹ tôi đều đã khuất núi cũng hai chục năm
Ở thế giới bên kia, nếu có
Cha mẹ và anh tôi rất có thể đang ngồi cùng những người đồng bào mình nói giọng Quảng Ngãi
Khó nghe nhưng mãi cũng thành quen
Những người lính
Cả hai bên
Vô lính đầu năm 1975
Nếu còn sống
Nay cũng gần 70 thuộc lớp người xưa nay hiếm
Những đứa con của Mẹ Việt Nam thời chinh chiến
Hoặc đã về cùng miền cát bụi
Hoặc già nua tuổi tác nhớ nhớ quên quên
Quên. Hãy quên đi. Càng nhiều càng tốt
Những oán hận
Những chia mặt cách lòng
Những sân si
Những khoảng cách
Những ảnh hình buồn bã
Những gì, tất cả những gì gợi nhớ về cái thời nghiệt ngã
Hãy quên đi
Hãy quên đi
Càng nhiều càng tốt
Nhớ để làm gì?
Khoe với ai?
Với Lào và Campuchia?
Chắc họ chẳng cần!
Chắc chắn họ chẳng cần
Kể lể với các nước anh em cùng phe?
Liên xô và Đông Âu vô tăm tích
Trung Hoa họ đâu cần?
Họ đâu cần!
Kể lể với Hoa Kì?
Chắc chắn họ không cần
Chắc chắn
Kể lể với Tiên Tổ?
Đau lòng lắm ai ơi!
Đau lòng lắm Tổ Tiên ơi!
.
Tổ Tiên chắc chắn rũ buồn
Vì Đường 9 Nam Lào
Vì Mùa hè Đỏ lửa
Vì Đại lộ kinh hoàng
Vì Mậu Thân tang tóc
Vì chất khai quang
Vì bom B52 đưa miền Bắc về thời đồ đá
Vì đáy sông Thạch Hãn xương vùi
Vì những nghĩa địa bạt ngàn xương trắng
Vì trại tù Phú Quốc có lúc chứa 8000 tù binh việt cộng
Vì Xuân Lộc cửa tử
Vì trại Ba Sao chết thảm mấy trăm người
Vì những chuyến vượt biên thảm khốc
Vì những cuộc ra đi hợp pháp muộn phiền
Vì những tranh cãi triền miên cơ hồ không bao giờ hết
Đổ lỗi, kết án, rủa nguyền …
.
Nhớ để làm gì?
Bên thắng cuộc và bên thua cuộc
Chúng ta đều là người Việt
Người Việt chúng ta
Thật xót xa
Gà cùng một mẹ
Đánh nhau tít mù
Đánh nhau tàn tệ
Đánh nhau đến mức quên mình là người Việt
.
Chúng ta ơi!
Người Việt chúng ta ơi!
Có buồn không?
Có đau không?
Có nhục không?
Lưu ý: Tôi không hoan nghênh ý kiến mang tính kích động, hằn thù, phe phái. Quá đủ rồi!
Đặng Tiến (Thái Nguyên)
