Tòa nhà văn phòng Sở Thuế vụ (IRS) tại Washington. Tổng thống Trump đã kiện IRS vào tháng Giêng, đổ lỗi cho cơ quan này về việc rò rỉ hồ sơ thuế của ông trong nhiệm kỳ đầu tiên. Ảnh: Haiyun Jiang cho The New York Times.
The NYT: Judge Denounces Trump’s I.R.S. Suit as Improper Exercise in Self-Dealing
(ChatGPT chuyển ngữ. T.Vấn biên tập và hiệu đính)]
Thẩm phán chỉ trích vụ kiện của Trump đối với Sở Thuế vụ là hành vi tự trục lợi không phù hợp
Phán quyết cũng đề nghị xem xét kỷ luật các luật sư tham gia vụ việc, trong đó có Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche.
Tác Giả: Andrew Duehren và Alan Feuer
Một thẩm phán liên bang hôm thứ Hai đã phán quyết rằng vụ kiện của Tổng thống Donald Trump chống lại Sở Thuế vụ Hoa Kỳ (IRS) là một hành vi tự trục lợi (self-dealing) không phù hợp, đồng thời cấm ông viện dẫn những ưu đãi thuế đặc biệt mà mình được hưởng như thể chúng là một phần của một thỏa thuận dàn xếp hợp pháp.
Trong bản quyết định dài 56 trang, Thẩm phán Kathleen M. Williams còn chuyển hồ sơ của luật sư trực tiếp khởi kiện thay ông Trump lên Đoàn Luật sư bang Florida để xem xét kỷ luật nghề nghiệp. Bà cũng cho biết sẽ gửi bản phán quyết này tới Đoàn Luật sư bang New York nhằm phục vụ cuộc điều tra đang diễn ra đối với Todd Blanche, Quyền Bộ trưởng Tư pháp, người sẽ tham dự phiên điều trần phê chuẩn tại Thượng viện trong tuần này.
Phán quyết của Thẩm phán Williams, người công tác tại Tòa án Liên bang khu vực Miami, không trực tiếp hủy bỏ thỏa thuận mà ông Trump đã đạt được với chính chính phủ của mình để đổi lấy điều gần như là một sự miễn trừ khỏi các cuộc điều tra của IRS. Tuy nhiên, bằng những lời lẽ hết sức gay gắt, bà đã vạch rõ bản chất của các cuộc thương lượng giữa nhóm luật sư riêng của ông Trump và các quan chức cấp cao Bộ Tư pháp: theo bà, đó chỉ là những cuộc mặc cả trong hậu trường, chứ hoàn toàn không phải kết quả của một tiến trình pháp lý chính đáng.
“Bản chất của chính vụ kiện, cũng như cách các bên và luật sư của họ hành xử ngay từ khi đơn kiện được nộp, cho thấy rõ đây là một nỗ lực nhằm lợi dụng tòa án để tạo vẻ hợp pháp cho một thỏa thuận trao quyền miễn trừ pháp lý cho những cá nhân và tổ chức có liên hệ với Tổng thống,” bà viết.
Đây là ví dụ mới nhất về việc một thẩm phán liên bang công khai chỉ trích chính quyền Trump vì đã bẻ cong các thủ tục tố tụng thông thường nhằm phục vụ lợi ích của Tổng thống. Trong nhiều năm qua, ông Trump nhiều lần bị cáo buộc sử dụng hệ thống tư pháp hình sự để truy đuổi và trừng phạt những người mà ông xem là kẻ thù. Nhưng trong vụ việc này, theo Thẩm phán Williams, ông còn tìm cách khai thác hệ thống tố tụng dân sự để mang lại lợi ích cho chính mình, mặc dù pháp luật không cho phép.
Bà nhấn mạnh:
“Dù các bên có mong muốn, xu hướng hay bị cảm xúc thôi thúc đến đâu, họ cũng không thể thay đổi bản chất của sự thật hay né tránh sự chi phối của pháp quyền.”
Tháng Giêng vừa qua, ông Trump kiện IRS, cáo buộc cơ quan này để lộ các bản khai thuế của ông trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên và đòi bồi thường ít nhất 10 tỷ USD.
Tuy nhiên, thay vì thực hiện quy trình thông thường là bảo vệ IRS trước các cáo buộc, Bộ Tư pháp lại đạt được một điều mà họ gọi là thỏa thuận dàn xếp, trong đó có hai điều khoản đặc biệt gây chú ý.
Điều khoản thứ nhất thành lập quỹ trị giá 1,8 tỷ USD, nhằm bồi thường cho các đồng minh của ông Trump, những người cho rằng họ từng là nạn nhân của cái mà phe Trump gọi là “sự vũ khí hóa bộ máy chính quyền”. Viễn cảnh chính quyền Trump dùng tiền thuế để bồi thường cho cả những người tham gia vụ tấn công Điện Capitol ngày 6/1/2021 đã ngay lập tức gây ra làn sóng phản ứng dữ dội trong giới chính trị. Sau đó, ông Blanche tuyên bố Bộ Tư pháp sẽ không tiếp tục triển khai quỹ này.
Song, Todd Blanche — vốn từng là luật sư riêng của ông Trump — còn ký một văn bản khác trao cho Tổng thống, gia đình ông và các doanh nghiệp của họ quyền miễn trừ rất rộng và chưa từng có đối với các cuộc điều tra thuế.
Ông chỉ đạo IRS chấm dứt mọi cuộc kiểm toán đang tiến hành đối với gia đình Trump, đồng thời không được mở bất kỳ cuộc điều tra mới nào liên quan đến những hồ sơ khai thuế mà họ đã nộp.
Việc được miễn kiểm toán thuế — một lợi ích có giá trị rất lớn đối với ông Trump, người từ lâu bị cho là luôn tìm cách giảm tối đa nghĩa vụ thuế của mình — lại không vấp phải sự phản đối mạnh từ phía đảng Cộng hòa. Ông Blanche cho biết biện pháp này vẫn sẽ tiếp tục được duy trì.
Theo quyết định của Thẩm phán Williams, ông Trump và gia đình không được phép gọi sự bảo vệ khỏi các cuộc kiểm toán này là một “thỏa thuận dàn xếp” trong bất kỳ thủ tục tố tụng chính thức nào. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu điều đó có đủ để ngăn ông Trump cùng mạng lưới doanh nghiệp của gia đình dựa vào văn bản này nhằm tránh sự giám sát của IRS hay không.
Theo điều tra trước đây của The New York Times, chỉ cần một kết luận bất lợi trong một cuộc kiểm toán thuế cũng có thể khiến ông Trump thiệt hại hơn 100 triệu USD.
Nhiều chuyên gia pháp lý từ lâu đã nghi ngờ liệu Todd Blanche có thực sự có thẩm quyền ra lệnh cho IRS dừng các cuộc kiểm toán hay không. Thẩm phán Williams cũng cho rằng chỉ thị của ông đã vi phạm một đạo luật liên bang cấm Nhà Trắng can thiệp vào các cuộc điều tra của IRS.
Hiện vẫn chưa rõ liệu IRS có thực sự thi hành mệnh lệnh được ban hành gần hai tháng trước này hay không.
Trong phán quyết của mình, Thẩm phán Williams đặc biệt nhắm vào Todd Blanche vào đúng thời điểm nhạy cảm, chỉ vài ngày trước phiên điều trần xác nhận chức vụ Bộ trưởng Tư pháp của ông tại Thượng viện.
Bà cho biết mình “đặc biệt quan ngại” trước lời khai của Blanche tại Thượng viện hồi tháng Năm, khi ông khẳng định rằng thỏa thuận dàn xếp chưa từng được trình lên tòa án xem xét vì vụ kiện đã bị đình chỉ và “không tồn tại bất kỳ cơ chế nào” để tòa án rà soát nội dung thỏa thuận.
Theo bà Williams:
“Câu trả lời này, nếu nhẹ thì gây hiểu lầm, còn nếu nghiêm trọng thì là thiếu trung thực.”
Bà nhấn mạnh:
“Tòa án luôn sẵn sàng xem xét bất kỳ văn bản tố tụng nào do bất kỳ bên nào nộp lên trong suốt quá trình giải quyết vụ kiện.”
Ngay từ đầu, Thẩm phán Williams — người được Tổng thống Barack Obama bổ nhiệm — đã đặt ra những nghi vấn sâu sắc về tính hợp pháp của vụ kiện.
Theo bà, vì ông Trump đang yêu cầu bồi thường từ một cơ quan thuộc chính phủ mà ông đang lãnh đạo, nên trên thực tế ông vừa là nguyên đơn vừa là người kiểm soát bị đơn.
Trong phần lớn bản quyết định, bà phân tích vì sao điều đó là đúng, và cuối cùng kết luận rằng vụ kiện này thiếu yếu tố cốt lõi mà mọi vụ kiện hợp lệ đều phải có: một tranh chấp thực sự giữa hai bên đối lập.
Thẩm phán Williams lưu ý rằng Bộ Tư pháp đã không hề đưa ra nhiều lập luận bào chữa hoàn toàn có thể sử dụng, chẳng hạn việc ông Trump đã khởi kiện sau khi thời hiệu pháp lý hết hiệu lực.
Bà cũng nhấn mạnh việc ông Trump đã nhiều lần tìm cách tập trung toàn bộ quyền lực hành pháp vào tay mình.
Theo bà:
“Việc các quan chức thuộc nhánh hành pháp có thể bí mật thỏa thuận để tự trao cho mình và các thân chủ cũ quyền miễn trừ toàn diện, cùng hàng tỷ đô la tiền thuế nhằm giải quyết những khiếu nại không được pháp luật xác định rõ, chưa bao giờ là vấn đề được trình lên tòa án.”
Điều đáng xem xét, bà viết, là liệu các bên có thể giả vờ đứng ở hai phía đối lập rồi lợi dụng uy tín của một phiên tòa để hợp thức hóa những thỏa thuận đó hay không.
“Câu trả lời dứt khoát là không. Nguyên đơn chính và Chính phủ thực chất là một thể thống nhất, cùng theo đuổi một lợi ích duy nhất.”
Ngoài việc đề nghị Đoàn Luật sư Florida xem xét kỷ luật Alejandro Brito, luật sư chính của ông Trump trong vụ kiện, Thẩm phán Williams còn cho biết bà sẽ gửi bản quyết định tới Đoàn Luật sư Quận Columbia để phục vụ cuộc điều tra đối với Stanley Woodward Jr., một quan chức cấp cao của Bộ Tư pháp, người đã ký văn bản thành lập quỹ 1,8 tỷ USD.
Một luật sư khác của ông Trump là Daniel Epstein cũng bị cấm xuất hiện trước Tòa án Liên bang khu vực Nam Florida trong thời hạn một năm.
Thẩm phán Williams đồng thời để ngỏ khả năng ông Trump sẽ phải chịu các khoản chế tài tài chính trong vụ kiện. Một số tổ chức và cá nhân đã tham gia vụ án với tư cách amicus curiae (bạn của tòa án), và bà cho biết họ có thể yêu cầu ông Trump hoàn trả các chi phí phát sinh.
Andrew Duehren phụ trách mảng chính sách thuế của The New York Times tại Washington.
Alan Feuer là phóng viên chuyên theo dõi tác động của Tổng thống Donald Trump đối với hệ thống tòa án, Bộ Tư pháp và nguyên tắc pháp quyền tại Hoa Kỳ.
