Chân Dung Tự Họa (1972) – Tranh: Pablo Picasso (Nguồn: www.photography10kh.com)
1/-
Đôi khi trộm nhìn em
Xem dung nhan đó bây giờ ra sao
Em có còn đôi má đào như ngày nào…
(Trộm Nhìn Nhau, nhạc Trầm Tử Thiêng)
“Xem dung nhan đó bây giờ ra sao” là câu hỏi đầu tiên qua điện thoại mà bạn Sơn đã mượn của nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng trước khi hội ngộ với cô bạn học Tường Vi sau gần 40 năm.Tường Vi cười cười:
–Chờ khi gặp, anh tự nhận xét.
Một nhóm bạn học cũ: Kẻ ở lại, người về từ bên kia bờ Đại Tây Dương, Thái Bình Dương không hẹn mà tình cờ tái ngộ trên mảnh đất quê nhà. Mừng vui, bồi hồi ôn lại chuyện xưa, kể chuyện đời từ lúc rời trường xa bạn, hầu hết đều lênh đênh ba chìm bảy nổi. Giờ có người đạt được sự an bình viên mãn, có người vẫn còn bôn ba, có người bệnh tật giày vò triền miên kéo lê theo ngày tháng, chờ giây phút trở về cát bụi.
Vừa gặp, mọi người hỏi ngay:
–Sao? Bạn Sơn có còn nhận ra Tường Vi của ngày xưa không?
–Tất nhiên rồi. Tường Vi vẫn y hệt thuở nào, vẫn trẻ trung không ngờ, từ cách nói năng, tính tình cho đến gương mặt, ngoại trừ một điểm hơi khác nhưng Sơn vẫn nhận ra.
–Là điểm nào khác? Mọi người tò mò kể cả Tường Vi.
–Hồi xưa Tường Vi có cặp lông mày vòng nguyệt, mà bây giờ thì khác rồi.
Tường Vi cười thầm. Không ai nhận ra mà anh nầy tinh ý thế. Tự nhiên liên tưởng tới chuyện kiếm hiệp của Kim Dung “Ỷ Thiên Đồ Long Ký” nhân vật Trương Vô Kỵ vẽ lông mày cho vợ là nàng Triệu Mẫn (Triệu Minh) dù hai trường hợp chả ăn nhập gì với nhau. Cô định nói: “Giờ đây đâu còn Trương Ca mỗi sáng vẽ lông mày cho Triệu Muội nên mới ra nông nổi” nhưng ngăn lại được, kẻo bạn lại suy đoán nầy kia thì nguy.
Sau nầy mỗi dịp họp mặt, Sơn cứ đem chuyện cặp lông mày Tường Vi khác xưa, nhấn mạnh vào hai chữ “vòng nguyệt” có vẻ nuối tiếc cho một cái gì đã mất.
Tường Vi thấy vui vui, cố tình hỏi khó:
–Vậy giờ anh thất vọng khi gặp lại Tường Vi lắm hở?
–Không, anh đâu có nói là anh thất vọng, vì em vẫn hệt như ngày xưa mà. Chỉ vì em có hàng lông mày đặc biệt nên anh nhớ mãi, thế thôi.
Bạn chối. Từ nhận xét ấy, Tường Vi rút ra kết luận:
–Khi ta nghĩ về một người quen từ 20,30,40… năm không gặp. Trong ta là hình ảnh người ấy của thời 20,30,40 năm xưa. Đến chừng gặp lại, ký ức vẫn khư khư ôm giữ hình bóng cũ chứ không chịu chấp nhận cái nhân ảnh thực tế mà thời gian làm biến đổi. Rồi đâm thất vọng sao họ không giống như ta “bắt” họ phải giống.
Không nói đến con người, chỉ nhìn đoá hoa đủ biết. Từ lúc còn là nụ, e ấp thẹn thùng. Nở xoè cánh khoe hương sắc thu hút bướm ong lượn quanh chực chờ hút mật. Rồi sắc màu phai, nhuỵ úa tàn…
2/-
Có dịp coi video phỏng vấn các nhạc sĩ ngày xưa. Họ kể nhiều giai thoại rất thú vị trong trường hợp nào mà họ sáng tác các bản nhạc lãng mạn, in dấu sâu đậm vào hàng triệu trái tim–trong đó có Tường Vi–hơn nửa thế kỷ sau mọi người vẫn còn yêu thích và ngân nga. Tâm hồn người nghệ sĩ rất nhạy cảm. Chỉ cần một hình ảnh hoặc một cảm xúc thoáng qua cũng đủ để nhạc sĩ hay thi sĩ viết thành bài ca hay bài thơ bất hủ. Tất nhiên hầu hết các ca khúc thường nói về tình yêu đôi lứa. Không thể thiếu bóng dáng người thiếu nữ, có khi chỉ là một mái tóc dài xõa chấm lưng, một đôi mắt đen tuyền ngơ ngác, một nụ cười duyên khoe hàm răng trắng ngà, đôi bàn tay thon muốt, một tà áo dài trắng tung bay theo làn gió, một vành nón lá nghiêng nghiêng, một chiếc áo bà ba ngồi bên cầu ao giặt giũ…
Thế nhưng hết tám trên mười nhạc sĩ đều kết luận rằng: Họ ước chi đừng gặp lại người con gái mấy chục năm trước đã khiến họ thất điên bát đảo, để họ giữ hoài hình ảnh đẹp của “người trong mộng”. Gặp làm chi để thất vọng não nề vì người đàn bà hiện tại đã giết chết người con gái năm nào.
Ảo ảnh vụt tan…
Thực tế trần trụi quá. Giờ họ không còn gì để mà tương tư mà ảo tưởng nữa.
Có dịp đem đề tài nầy ra bàn, thì các anh chị bạn cùng thế hệ Tường Vi đều biểu đồng tình với các thi, nhạc sĩ là:chớ dại dột tìm gặp cố nhân nếu muốn giữ mãi hình ảnh đẹp của nàng (hay chàng) để còn có lý do mà tiếp tục ôm mơ dệt mộng cho quãng đời còn lại.
3/-
Huguette là người đàn bà quí phái thanh lịch, gần 80 tuổi gương mặt tuy đã xuất hiện nhiều nét nhăn nhưng vẫn còn vương đọng vẻ đẹp thời xuân sắc.
Nếu giờ còn tại thế thì bà cũng khoảng 90.
Mái tóc dài muối tiêu được búi lên gọn ghẽ. Bà rất năng động, thích tự chăm sóc vườn cây quanh nhà, hoàn toàn khoẻ mạnh. Chồng chết nhiều năm có hai con trai, chồng là ông chủ hãng chế tạo đồng hồ, thương hiệu khá nổi tiếng của Thuỵ Sĩ. Thử tưởng tượng người đàn bà đẹp, bản tính khiêm nhượng, lại thừa hưởng tài sản to tát…tất nhiên thu hút bao nhiêu ong bướm, nhưng bà không tái giá. Bà kể với vợ chồng Tường Vi rằng không phải là bà chung thuỷ với người chồng quá cố đến độ không muốn đi bước nữa. Vấn đề là bà không tìm thấy ai làm cho trái tim bà rung động như chồng đối với bà. Những người bạn chung của hai người, có người hoặc goá vợ hoặc ly dị ngỏ ý với bà, nhưng bà đã trót trước giờ xem họ như bạn thuần tuý nên nay không biến thể qua tình yêu được.
Tường Vi quen biết bà qua Daniel–bạn của vợ chồng Tường Vi– cũng trở thành bạn tâm giao trong mấy năm cuối đời của bà.
Tiếc thay người bạn này không mang lại hạnh phúc mà chỉ toàn thất vọng, nhưng vì lòng nhân hậu bà vẫn không bỏ rơi ông ấy.
Một hôm Huguette cảm thấy đau lưng âm ỉ. Khám nghiệm mới phát giác bà bị ba loại ung thư ở giai đoạn cuối. Bác sĩ nói bà chỉ còn sống nhiều nhất ba tháng.
Bà bình tĩnh như không. Về tìm luật sư thu xếp nhà cửa, tài sản cho hai người con trai. Rồi xin vào dưỡng đường dành cho những người bịnh không cơ may chữa khỏi, bình thản chờ tử thần đến đón.
Trước khi đi, bà gặp từ giã hết bạn bè thân thuộc, mọi người đều cám cảnh cho bà tìm câu để khích lệ an ủi. Bà mỉm cười, vẻ mặt an nhiên:
–Các bạn đừng lo lắng gì cho tôi, bởi trước sau gì ai cũng đi qua con đường này. Tôi đã sống một cuộc đời hạnh phúc, viên mãn tinh thần lẫn vật chất, nay ra đi đâu có gì để tiếc nuối.
Trong thời gian ngắn ngủi ở dưỡng đường, bà dặn ban quản trị là bà không muốn ai đến thăm ngoại trừ hai người con và Daniel. Bà muốn mọi người giữ lại hình ảnh bà lúc khoẻ mạnh xinh tươi chứ không phải là một bà lão tàn héo nhăn nhúm vì đau bịnh.
Một buổi chiều chồng không có nhà, Tường Vi nhận được cú điện thoại, giọng quen thuộc nhưng yếu ớt:
–Bonjour T.Vi. C’est Huguette. Comment allez-vous? Je suis très fatiguée, je vais partir. Je vous téléphone pour dire à toi et ton mari: “Adieu mes amis, je vous aime beaucoup”.
*Dịch: “Chào T.V, tôi là Huguette. Các bạn khoẻ không? Tôi rất mệt, sắp ra đi. Tôi gọi điện chào từ biệt, để nói với các bạn rằng tôi rất yêu mến các bạn”.
Tường Vi xúc động quá chỉ bày tỏ vài lời rằng chúng tôi cũng rất yêu mến bà và đau buồn bởi bất lực không thể làm được gì. Bà an ủi ngược lại. Lát sau chồng cô về, gọi lại bà để chào vĩnh biệt. Không nói nhiều vì bà cho hay đã mấy ngày không ăn, ngay cả nuốt nước cũng rất khó nên lưỡi bị khô cứng.
Hai ngày sau bà mất. Lời trăn trối để lại là không muốn bất cứ ai đưa tang ngoại trừ hai người con và Daniel.
Tường Vi còn nhớ rất lâu về Huguette. Hết một kiếp người đôi lúc sao quá đơn giản.
Tiễn một người đang sống về bên kia thế giới mà chỉ giống như tiễn biệt người đi xa, chứ không phải là không bao giờ còn gặp lại. Có khi đơn giản vậy lại tránh được bi thương.
Trong thời buổi nhiều thiên tai, dịch bệnh xảy ra thình lình, hầu như các đám tang đều tương tự. Có khi còn vô tình hơn nữa, vì ngay cả gia đình đông người cũng đâu được nhìn nhau hay tiễn đưa nhau trước giờ sinh tử.
Đó là câu chuyện được cô bạn Tường Vi của tôi kể lại.
4/-
Có lần tôi viết một bài cảm nghĩ về tuổi già, đăng được mấy hôm thì các bạn phương xa tới tấp tìm tôi qua online.
Bởi họ hết hồn thấy tôi mô tả tôi-bây-giờ với tôi-ngày-xưa khác biệt tựa trời cao và vực thẳm. Chẳng hạn: già khù, nhăn nheo, da lốm đốm đồi mồi, mái tóc thề giờ lưa thưa trắng nhiều hơn đen, xơ xác nằm hờ hững trên bờ vai. Chân chim chân sư tử ngoặc đơn ngoặc kép in hằn trên mặt..v.v..
Một bạn mách bảo là nên hái lá dược thảo– tên gì tôi không nhớ– giã ra vắt lấy cốt uống, còn phần xác thì đắp mặt nạ, như thế da mặt sẽ mịn màng tươi trẻ. Tôi cám ơn nhưng cười thầm trong bụng: Trời ơi, ở Thuỵ Sĩ làm gì có cây ấy.
Còn bạn kia thì tuy chúng tôi vẫn thường xuyên gọi điện hoặc nhắn tin qua lại, nhất định bắt tôi phải mở camera cho bạn ấy xem mặt.
Bạn khác thì nhắc đi nhắc lại là tôi hãy selfie và gởi hình cho bạn ngay lập tức.
Thắc mắc. Ủa sao kỳ vậy ta? Sao tự dưng các bạn lại muốn xem dung nhan tôi bây giờ ra sao vậy? Cũng chìu lòng. Sau khi nhìn gần nhìn xa tôi chán chê ở mọi góc cạnh, bạn kết luận:
–Bạn vẫn y hệt vậy, có đổi khác gì đâu.
–Sao tự dưng nghĩ là tôi đổi khác? Mới gặp cách nay một năm thôi mà. Tôi nói.
–Thì bạn tự kể trong bài viết chớ ai nữa. Toàn phóng đại làm tôi tưởng thật. Đồ quỉ.
A thì ra thế. Tôi kể đúng chứ phóng đại gì. Có điều là chân dung tôi trong tương lai 10 năm, 20 năm nữa.
Thời gian có sức tàn phá trên mọi sinh vật tuy thầm lặng nhưng ghê gớm, không phép mầu nào ngăn được. Chỉ là không nói rõ ràng khoảng cách thời gian giữa các tấm hình thôi. Tôi so sánh mấy tấm hình tôi lúc 20 tuổi, 30 tuổi với tôi hiện tại, cách nhau cả một thế hệ cơ mà. Chả phải tôi quá già quá xấu so với ngày xưa còn gì.
Kim thời gian vạch đường trên trán
Rồi đó tuổi già ta bắt đầu (Th.H)
Tôi thỉnh thoảng hay tự trào không kiêng cữ chuyện tốt xấu, quên rằng có nhiều người tin dị đoan tránh nói chuyện gỡ. Hồi đợt dịch covid lần đầu, một bạn đang du lịch ghé cảnh qua Đài Loan lúc quốc gia ấy có lịnh bế quan toả cảng nên không thể quay về quê hương thứ hai được. Mà quê mẹ cũng bị cấm cửa nên bất đắc dĩ bị kẹt ở đó nhiều tháng, có liên lạc với tôi trao đổi tin tức.
Lúc ấy mọi người đều hoang mang trước viễn ảnh đen tối. Trước khi ngưng đàm thoại tôi nói đùa:
–Chúc bạn luôn bình an khoẻ mạnh, hẹn ngày tái ngộ nếu lúc ấy tôi còn sống sót qua con trăng này.
Bạn hoảng hồn:
–Trời! bạn có bệnh gì không vậy? Đừng nói vậy làm tôi sợ.
–Đâu có, tôi vẫn khoẻ như từ xưa tới nay mà. Sao hỏi thế?
–Vậy sao nói kiểu gì nghe buồn buồn.
Tôi cười giòn:
–Đùa cho vui có gì mà buồn. Sợ tôi chết hả?
–Sợ chớ.
Nghĩ thầm: Thời buổi dịch bệnh, môi trường ô nhiễm, thực phẩm tẩm hoá chất. Chuyện nầy dễ thôi.
Thanh Hà
