Ngọc Cân – trấy Tiểu Đợi: MỘT BỜ CÁT ẤY

Biển Nha Trang (Nguồn: Internet)

“Nha Trang là miền quê hương cát trắng
Có những đêm nghe vọng lại
Ầm ầm tiếng sóng xa đưa
Nha Trang cảnh đồng bao la bát ngát
Hương quê dâng lên ngào ngạt
Hòa cùng sức sống yên vui.    

….. “

[nhạc MINH KỲ – lời HỒ ĐÌNH PHƯƠNG]

Với Hóa, nghĩa cụ thể của hai chữ Nha Trang là “thanh bình”!

Con nít thì ăn, chơi, đi học, hoang phá, chớ có biết trời trăng non nước gì. Ngồi ôn lại Hóa thấy mình đã ở Nha trang gần 8 năm, từ ngày được mạ đưa ra bến xe Pleiku gởi bác tài để về Nha Trang ở với ông bà nội. Mạ thiệt đúng! Từ lớp nhất trường tiểu học Tân Phước tới năm nay đệ nhất trường trung học Võ Tánh, Hóa không nghỉ vì suyễn một ngày nào. Ở Pleiku thì kinh niên, khí hậu núi và biển khác nhau một trời một vực.

Gần như quên béng là mình từng rò rè nghẹt thở; chỉ biết sáng tối ăn ngủ mà không để ý ngày tháng trôi qua. Cũng biết là Nha Trang đẹp, nhà cửa khang trang, cuộc sống hiền hòa đơn giản. Bước ra khỏi nhà là nghe gió biển, càng gần biển càng phần phật. Đi bộ cũng tới biển. Biển bao la làm mình mạnh ra, cao lên, cả mấy xăng-ti-mét mỗi mùa hè; Ậy! thì cũng lớn tự nhiên như mấy cây dừa, cây chùm ruột, cây dâu trước nhà chớ đâu có gì lạ.

Hồi còn học mấy lớp nhỏ thì leo Núi Một, chơi cao bồi da đỏ núp bắn nhau bằng súng hột cò ke; chạy lên chạy xuống Nhà thờ Đá để đếm xe cộ qua bùng binh Ngã Sáu, hay nhìn đầu máy phì phò xục xịch phía ga xe lửa để cá nó sẽ dừng đường rầy nào, móc với toa nào; lên chùa Tỉnh hội thì lân la khu hậu liêu, chỗ làm đèn sáp, tàu vị yểu Bồ đề để ngó; lên chỗ tượng phật trắng phơi nắng hay đi đường đất vòng hông núi Trại Thủy qua chùa Hải Đức, trên đường này có vô số con cuốn chiếu đặc biệt, rất bự, bằng ngón tay cái, dài hơn gang tay người lớn (có thấy mới tin), phát sợ không dám bắt chơi như những con nho nhỏ quanh nhà, mấy đứa con gái mà cho thấy chắc rú ré ngất xỉu.

Chùa Hải Đức có đại hồng chung. Lúc đầu còn sợ, sau biết mấy thầy đã xong khóa tu mùa hạ, thì thay nhau kéo cây gỗ treo ngang, dộng ngay gò; tiếng chuông vang to, ngân dài qua cánh đồng phía dưới làm thảm lúa ở đó cúi rạp, rập theo; nghe thiệt lâu mới hết, chắc nó đi thật xa, tới núi Đồng Bò không chừng, nghe nói trong đó có mật khu Việt Cộng.

Chán nơi khoáng đãng thì chui vô Xóm Dương đi lòng vòng giữa các lều trại, ở đây không đường sá, không nhà cửa đàng hoàng, không có điện như các xóm bên ngoài. Có những lần rủ nhau vô đó buổi tối để coi người ta hò Quảng với đờn địch lạ, mũ mão xiêm y xưa cho có, nghèo nàn không giống ai. Không sân khấu, họ chỉ ngồi trệt quanh chiếu mà hò; có lúc nghe hiểu, có lúc nghe như tiếng các chú. Họ là ai? Sao lại chen chúc dưới bóng tối của rừng dương rậm lá này!

Xa nhất là mò tới những bãi cát hướng phi trường, kiếm mấy bụi me dương hái ăn. Dám cá là trong những thứ ăn được, ngon, không phải mua, không phải xin, không phải trộm thì số một là trái này; ăn chín ăn xanh ngon mỗi kiểu. Nhiều lần lang thang lội cát dưới nắng nóng, bụi nào cùng dòm kỹ, dây đầy gai mà cố kéo, mỗi đứa cũng chỉ được vài trái an ủi, hẵn đã có nhiều băng đồng điệu khác lùng qua trước đó hớt tay trên; nếu chưa đã thèm thì đi nữa, tới nữa, quên nghĩ đường về sẽ xa thêm! Không bao giờ mệt. Đâu biết “trúng nắng” là gì, vì chưa hề có đứa nào bị cái gì đó mà người lớn hay hăm he.

Quên! Khi có vài đồng cũng ghé nhà vườn, thường vì thấy trong đó có vài dây thanh long, ăn không ngọt lắm nhưng mát miệng, một trái một đồng. Khi chỉ có tổng cộng một đồng thì hai ba đứa thay phiên nhau cạp một trái; người ta thấy vậy không lấy tiền. Đã!

Lớn chút, đứa nào cũng có xe đạp thì khi đám này khi đám kia rủ… thế là vọt…Đồng Đế, Ba Làng, Hòn Chồng… Tháp Bà…Xóm Cồn…Cầu Dứa, Thành…Cầu Đá, Cửa Bé… tới đâu cánh địa phương quân đãi đằng thổ sản cam quít ổi xoài (đã rủ thì phải hiếu khách chơ). Có những lần nốc quá nhiều dừa xiêm, bị “bể”, tay chân bải hoải, phải ngồi bệt ra cả đám, nói tầm phào một hồi mới đạp xe về, bạn rành sáu câu đã báo trước mà cứ ham không bỏ cái tật.

Trong một chuyến về nhà quê mới nghe giải thích vì sao thằng Tu nghỉ học “bữa đó nó đi học không thấy về, tìm thì thấy chiếc xe đạp, không có cặp táp, nhưng có một bao thơ gởi cha mẹ. Nó vô trỏng! Không nên nói với ai!” Nghe mà giật mình, biết đâu thằng bạn đang gọt xoài cho mình chấm mắm ruốc sẽ nghỉ học kiểu đó… trỏng là Suối Cá, Đại Điền, Đồng Bò hay Suối Đổ mà có lần bà con rần rần kéo nhau thuê xe lam, lội bộ lên tới nơi múc được 1, 2 chai nước đục, hái được vài trái kỳ nam đem về, để chữa bá bệnh, trời đất!

Qua 8 lớp biết bao nhiêu vòng bạn đã chơi, có đứa đi đâu cũng cặp kè, rồi chán. Đổi trường đổi lớp đổi giờ lai rai có mất bạn, nhưng “đổi tánh”, cự nự, thoi nhau đau như thiệt, làm đổi bạn nhiều nhất. Giờ còn chơi với mấy đứa hiền lành chăm học: Ninh, Tiến chớ Thanh thì không biết nói sao!

Là thế này: lên đệ nhất thì có môn triết, chung chung thì có hiểu nhưng chắc không bao nhiêu, nhưng thích vì lạ, có vẻ trí thức; thậm chí có mấy đứa đổi tánh, ưa lập dị, làm như mình đã đắc đạo thành triết gia; Thanh mình thì tìm đọc thêm “Ý thức mới trong văn nghệ và triết học” mà tác giả ông Phạm Công Thiện khởi sự viết năm 1960, khi chưa được 19 tuổi, rồi ông ấy còn dịch quyển “Tự do đầu tiên và cuối cùng” của ông Krishnamurti nào đó.

Vừa Cửu âm vừa Cửu dương Chân kinh đã biến thằng nhỏ rụt rè nhút nhát thành một nhân vật lúc nào trầm buồn ưu tư nhưng khi dưng không hắn phát ngôn thì câu nào cũng toàn chữ nghĩa, ý tứ cao siêu; bạn bè ngớ ra, choáng váng, riết quen; Thanh lúc nào cũng lẩm bẩm khẩu quyết như để phát chính niệm hay đạt nội công gì đó. 18 tuổi, quần xanh áo trắng đi dép Nhật như bạn bè trang lứa nhưng kêu triết gia thế giới ngu này sai kia; Việt Nam thì chỉ có Bùi Giáng đáng nói.

Cái ông Phạm Công Thiện ấy là một thần đồng, một hiện tượng; năm đó ông ấy lại đang tu luyện trên chùa Hải Đức (nghe nói ông đã thuộc lòng mấy bộ chân kinh trong tàng kinh các) nên hở chút là Thanh phóng lên, không biết có được thần tượng cho gặp hay nhận làm đệ tử không nhưng quên ăn quên ngủ, xanh như tàu lá, nhìn bịnh, thật ái ngại, không hợp với đám thứ ba học trò. Hóa muốn phá, rủ đi chơi nhưng rốt cuộc phải ngồi nghe hắn giảng bài nhập môn!

Ninh học không giỏi lắm nhưng chăm, tính tình dễ chịu. Ăn mặc cầu kỳ vì là con của một ông thiếu tá quận trưởng đâu đó. Làm bạn với nhau từ thuở Tân Phước, giờ vẫn còn thân dù không khắng khít hàng ngày vì hắn bận cặp bồ với con Trang bên Nhị C.

Tiến kết bạn với Hóa chỉ vài ngày sau khi chuyển trường từ Sài Gòn ra, vô cùng lớp 12B với Hóa. Khoảng thời gian đó hình trăng-xít-mốt chuyền tay lòng vòng dưới xóm nhà lá, rồi được lén lút chuyền tay ngầm lên phía trước cho coi. Chỉ nghe tiếng xì xào nhưng nó là âm thanh của nước rút dưới chân đám đệ tử của biển; nó là sóng thần, nó cuốn đám học trò, hốt tất cả ra xa rồi quật lại bờ; may là toàn dân bơi như rái cá, tụi này cháng dzáng nhưng sống sót.

Coi như trung học chưa xong nhưng đã mò lên học đại. Có đứa cho biết loại hình này chỉ có người đem tới bán cho khách ở bến xe Sài Gòn. Hóa nghi Tiến: hắn mới đi xe đò ra.

Ngày thường đi học Tiến cũng đi xe đạp, cũng quần xanh xẩm hay nâu mà không phải vải kaki, áo trắng thì loại sang; cuối tuần lại một Tiến khác: chạy Honda SS gi-đông chồm, quần jean Lee hay Wrangler, áo pôlô; áo quần loại này là những thứ xuất phát từ PX chỉ phục vụ người Mỹ. Ăn bận như vậy là người lớn, có làm ăn hay quen biết với căn cứ Mỹ.

Tiến có chở Hóa đi Cầu Đá một lần, vận tốc tới 80 cây, đã thì đã thiệt mà sợ. Ghé quán, hắn đãi ly cà phê đầu tiên trong đời. Hắn kể chuyện học sinh sinh viên Sài Gòn biểu tình bãi khóa, hắn nói về những nhân vật tên tuổi trên báo, ông nọ bà kia. Nhà nào cũng có điện thoại. Đàn bà cũng lái xe hơi đưa con đi học. Hóa nghe sướng lỗ tai như chuyện của thế giới thần tiên. Tiến còn hỏi “mày có thích Mỹ không?”. Tiến ăn bận như một anh chàng Mỹ thì hỏi câu đó rất tự nhiên nhưng với Hóa thì bất ngờ. Thấy Hóa khựng: “Mày nghiệm lại đi. Mày thấy không, Pháp đi thì Mỹ tới, để chi mày biết không?”. Dĩ nhiên không. Không lẽ chọc nó “để mang Honda, áo polo, quần jean qua cho mày!”.

Ba của Hóa là lính nhưng đâu nói gì. Ông nội chỉ nói tới Bảo Đại, Tây, Nhật, Việt Minh. À, nghĩ tới ông mới nhớ. Có lần hai ông cháu đang đi trên vỉa hè đường Trần Quý Cáp, ông mặc áo lương đi trước, cháu lỏn tỏn theo sau vì vỉa hè không rộng, phía sau nữa có hai người Mỹ to lớn mặc quần soọc áo thun màu nhà binh sồng sộc bước tới, như muốn đạp lên chân Hóa, muốn ủi vô người ông nội, còn nói to “get the hell out of my way, old man!”, chắc ông Hóa không hiểu họ nói gì nhưng biết ý, lập tức nghiêng người né qua một bên cho tụi nó qua mặt!

Hóa muốn phản ứng nhưng moi tiếng Anh ra không kịp…

Ông nội nhìn Hóa ôn tồn “thì rõ ràng là hai thằng thanh niên Mỹ lấn ông cháu mình mà đi là vô phép, nếu là người mình thì coi như mất dạy nhưng mình không nên chấp… vì tính ra thì Mỹ ít xấu hơn, lính Mỹ thì chắc phong tục tập quán lễ nghĩa khác mình, nhưng giờ là bạn mình, Mỹ là thần hộ mạng cho Việt Nam. Nói chi thì nói, mi cũng biết là tau chạy trốn muốn sút quần, bỏ hết nhà cửa ruộng vườn; mà hồi đó mới là liên hiệp Việt Minh cùng đánh Tây thôi nghe, giờ là Việt Cộng quốc tế thì phải biết! Nước mình làm như thất đức bị quả báo hay sao a!”.

Nghiệm lại, bạn bè như thằng Ninh, thằng Lam, thằng Thanh, nhất là thằng Tiến, mỗi đứa một kiểu nhưng đã làm Hóa suy nghĩ… nhất là câu nói nhức đầu mà thằng bạn mới, Tiến, vừa đưa điếu thuốc vừa nói “tao không hiểu vì sao mày con nhà nghèo mà chơi với toàn con nhà giàu?

Sao mới chơi mà Tiến nhận xét như vậy! Hóa thấy mình ú ớ, liên tưởng tới một chi tiết trong cuốn tiểu thuyết dịch “khi người ta thấy nó rách nát quá, ái ngại, đem cho nó bộ áo quần mới; đó là lần đầu tiên trong đời nó mới biết nó nghèo”. Hóa cố hút cho hết điếu thuốc, không búng ra xa như Tiến mà xoay tay chôn xuống cát. Bờ cát của tuổi thơ./.

Ngọc Cân – trấy Tiểu Đợi

Bài Mới Nhất
Search