Chính quyền Trump yêu cầu Harvard báo cáo những sinh viên nước ngoài vi phạm quy định trong khuôn viên trường với chính phủ. Sophie Park cho The New York Times
GIỚI THIỆU: TV&BH: CHUYÊN MỤC: ChatGPT DỊCH THUẬT
The NYT: Harvard Says It Will Not Comply With Trump Administration’s Demands
By: Vimal Patel
Chuyển ngữ tiếng Việt: ChatGPT
Hiệu đính (và chịu trách nhiệm): T.Vấn
Harvard tuyên bố sẽ không tuân theo yêu cầu của chính quyền Trump
Chính quyền liên bang cho rằng Harvard phải thực hiện “cải cách dựa trên năng lực” trong tuyển dụng và tuyển sinh, đồng thời báo cáo những sinh viên quốc tế vi phạm quy định. Harvard gọi những yêu cầu này là bất hợp pháp.
Tác giả: Vimal Patel
Ngày 14 tháng 4 năm 2025 | Cập nhật 6:24 chiều (giờ ET)
Đại học Harvard hôm thứ Hai cho biết họ đã từ chối các thay đổi chính sách do chính quyền Trump yêu cầu, trở thành trường đại học đầu tiên công khai từ chối tuân thủ, mở ra một cuộc đối đầu giữa chính phủ liên bang và trường đại học giàu nhất nước Mỹ.
Một số trường đại học khác cũng đã phản ứng trước sự can thiệp của chính quyền vào giáo dục đại học. Tuy nhiên, phản ứng của Harvard – khi tuyên bố các yêu cầu của chính quyền Trump là bất hợp pháp – đánh dấu một bước ngoặt quan trọng về thái độ của trường đại học có ảnh hưởng nhất nước Mỹ, nơi vừa bị chỉ trích trong những tuần gần đây vì nhượng bộ trước áp lực từ chính quyền Trump.
Một lá thư từ chính quyền Trump gửi cho Harvard hôm thứ Sáu yêu cầu nhà trường: giảm quyền lực của sinh viên và giảng viên trong việc điều hành trường; báo cáo ngay lập tức cho chính quyền liên bang những sinh viên nước ngoài vi phạm quy định đạo đức; và thuê một bên thứ ba giám sát để đảm bảo mọi khoa đều có “đa dạng quan điểm.” Chính quyền không định nghĩa rõ “đa dạng quan điểm” nghĩa là gì, nhưng thường dùng để chỉ việc đảm bảo có cả các quan điểm chính trị bảo thủ.
Lá thư yêu cầu Harvard thực hiện một loạt thay đổi chính sách nếu muốn tiếp tục nhận tài trợ từ chính phủ liên bang.
“Không một chính phủ nào – bất kể thuộc đảng nào – có quyền quyết định các trường đại học tư thục được dạy gì, tuyển ai và nghiên cứu lĩnh vực nào,” ông Alan Garber, hiệu trưởng Harvard, viết trong thông cáo gửi toàn trường hôm thứ Hai.
Kể từ khi nhậm chức vào tháng Một, chính quyền Trump đã mạnh tay nhắm vào các trường đại học, tuyên bố đang điều tra hàng chục cơ sở vì cho rằng nỗ lực thúc đẩy đa dạng bị lạm dụng và chủ nghĩa bài Do Thái tràn lan trong khuôn viên trường. Họ đã đình chỉ hàng trăm triệu đô la tài trợ nghiên cứu cho các trường trên toàn quốc.
Chính quyền đặc biệt chú ý đến một danh sách nhỏ các trường danh tiếng hàng đầu, từng bày tỏ ý định “lật đổ” một đại học nổi bật như một phần trong chiến dịch “cải tổ” giáo dục đại học. Mục tiêu đầu tiên là Đại học Columbia, sau đó là các trường Ivy League khác, bao gồm cả Harvard.
Về phía mình, Harvard cũng phải đối mặt với áp lực lớn từ sinh viên và giảng viên, yêu cầu nhà trường thể hiện lập trường mạnh mẽ hơn trước sự can thiệp của chính quyền Trump vào giáo dục.
Tháng Ba vừa qua, chính quyền cho biết họ đang rà soát khoảng 256 triệu đô la hợp đồng liên bang dành cho Harvard, cùng 8,7 tỷ đô la cam kết tài trợ dài hạn. Họ ám chỉ rằng Harvard chưa làm đủ để ngăn chặn chủ nghĩa bài Do Thái trong trường, nhưng không nói rõ nhà trường phải làm gì để được coi là đã khắc phục.
Hơn 800 giảng viên Harvard đã ký tên vào một lá thư kêu gọi nhà trường “chống lại một cách có hệ thống những đợt tấn công phản dân chủ này.”
Trong thư phản hồi gửi chính quyền hôm thứ Hai, ông Garber cho rằng Harvard không còn lựa chọn nào khác.
“Trường đại học sẽ không từ bỏ quyền tự chủ hay những quyền hiến định của mình,” ông viết. “Không chỉ Harvard mà bất kỳ trường đại học tư thục nào cũng không thể để bị chính phủ liên bang thao túng.”
Lá thư từ chính quyền hôm thứ Sáu chứa một loạt yêu cầu chưa từng có tiền lệ, đòi hỏi Harvard phải thay đổi sâu rộng và giao quyền kiểm soát cho chính phủ liên bang ở mức chưa từng có. Những thay đổi đó sẽ làm tổn hại đến các nguyên tắc cốt lõi của giáo dục đại học, như tự do học thuật.
Một số yêu cầu cụ thể từ chính quyền Trump:
- Kiểm tra đạo văn đối với tất cả giảng viên hiện tại và ứng viên giảng dạy tương lai.
- Chia sẻ toàn bộ dữ liệu tuyển dụng với chính quyền và chấp nhận bị kiểm toán liên tục đến ít nhất năm 2028.
- Cung cấp toàn bộ dữ liệu tuyển sinh, bao gồm cả thí sinh bị từ chối và được nhận, phân loại theo chủng tộc, quốc tịch, điểm trung bình và kết quả thi chuẩn hóa.
- Ngay lập tức chấm dứt mọi chương trình liên quan đến đa dạng, công bằng và hòa nhập.
- Cải tổ các chương trình bị cho là “có thành tích tồi tệ về bài Do Thái,” bao gồm việc kiểm toán bên ngoài các khoa như Thần học, Giáo dục sau đại học, Y tế công cộng, Y khoa, và nhiều đơn vị khác.
Những yêu cầu này cho thấy chính quyền muốn can thiệp vào những hoạt động mà các trường đại học thường xem là quyền tự trị – như cách tuyển sinh, tổ chức khoa học, và xác định nội dung giảng dạy. Các nhà hoạt động bảo thủ từng dùng các vấn đề như đạo văn để công kích giới học thuật – chẳng hạn như vụ buộc cựu hiệu trưởng Harvard Claudine Gay từ chức.
“Trong những năm gần đây, Harvard đã không đáp ứng được những điều kiện trí tuệ và dân quyền cần thiết để được chính phủ đầu tư,” thư từ chính quyền viết.
Tháng trước, sau khi bị tước 400 triệu đô la tài trợ, Đại học Columbia đã phải chấp nhận nhượng bộ, chuyển quyền giám sát khoa Trung Đông học sang một đơn vị khác và lập một đội an ninh mới gồm 36 nhân viên “đặc biệt” có quyền bắt giữ và trục xuất người ra khỏi khuôn viên trường.
Những yêu cầu áp đặt lên Harvard thậm chí còn rộng hơn, ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh cơ bản trong hoạt động của nhà trường.
Trong thư phản hồi, Harvard cho biết họ đã có nhiều cải cách trong 15 tháng qua để cải thiện môi trường học đường và chống chủ nghĩa bài Do Thái – bao gồm xử lý sinh viên vi phạm nội quy, đầu tư cho các chương trình thúc đẩy đa dạng quan điểm, và tăng cường an ninh.
Harvard bày tỏ tiếc nuối khi những nỗ lực này bị chính quyền phớt lờ và thay vào đó, chính phủ lại vi phạm quyền tự do của nhà trường bằng những biện pháp bất hợp pháp.
Lập trường mạnh mẽ của Harvard hôm thứ Hai được hoan nghênh rộng rãi trong giới giáo dục đại học, sau khi nhiều trường bị chỉ trích vì không đủ kiên quyết chống lại những đòn tấn công từ ông Trump.
Chính Harvard từng bị cáo buộc nhượng bộ khi thuê một công ty vận động hành lang thân cận với ông Trump và gây áp lực để một số lãnh đạo khoa Trung Đông học từ chức.
Một nhóm giảng viên Harvard đã đệ đơn kiện chính quyền liên bang vào tuần trước nhằm ngăn chặn việc cắt tài trợ. Giáo sư luật Nikolas Bowie, tổng thư ký của hội Giảng viên Đại học Hoa Kỳ tại Harvard, người đại diện cho nhóm đệ đơn, bày tỏ sự ủng hộ đối với phản ứng của Harvard.
“Tôi rất biết ơn sự dũng cảm và tinh thần lãnh đạo của hiệu trưởng Garber,” ông Bowie nói. “Phản ứng của ông ấy cho thấy không thể thương lượng với hành vi cưỡng ép.”
Ted Mitchell, Chủ tịch Hội đồng Giáo dục Hoa Kỳ – tổ chức đại diện cho nhiều trường đại học – cho rằng cách phản ứng của Harvard sẽ giúp các lãnh đạo học viện khác “thở phào nhẹ nhõm.”
“Nếu Harvard không lên tiếng, điều đó sẽ gửi đi thông điệp rằng ‘mọi trường khác đều không có cơ hội nào,’” ông Mitchell, cựu hiệu trưởng Occidental College, nói. “Harvard vừa mở ra một con đường mới.”
Ông mô tả đây là một “lộ trình” cho các trường đại học phản kháng trước sự can thiệp của chính quyền vào quyền tự trị giáo dục. Ông nói thêm: “Dù là bài Do Thái hay tuyển dụng theo năng lực, thì bản chất của giáo dục phải do nhà trường quyết định, không phải chính phủ.”
Ethan Kelly, sinh viên năm cuối tại Harvard đến từ bang Maryland, cho biết thông điệp của hiệu trưởng Garber hôm thứ Hai khiến anh cảm thấy nhẹ nhõm. “Chúng tôi lo sợ Harvard sẽ khuất phục trước áp lực chính trị, nhất là khi chính quyền Trump đang cố kiểm soát hệ thống giáo dục,” Kelly nói. “Việc ông Garber vạch rõ ranh giới – điều đó thật sự có ý nghĩa.”
PHỤ LỤC: GIẢI THÍCH THUẬT NGỮ VÀ THÔNG TIN CHÍNH PHỦ LIÊN QUAN
1. Chính quyền Trump (Trump administration)
Thuật ngữ này được dùng để chỉ chính quyền của Tổng thống Donald J. Trump, người đã tái đắc cử và bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai vào tháng 1 năm 2025 (theo ngữ cảnh giả định của bài báo). Chính quyền này có đường lối bảo thủ mạnh mẽ và thường xuyên đối đầu với các trường đại học lớn vì cho rằng những cơ sở này thiên tả, đàn áp tư tưởng bảo thủ và không đủ mạnh tay với chủ nghĩa bài Do Thái.
2. Tài trợ liên bang (federal funding)
Là khoản tiền được Chính phủ Hoa Kỳ phân bổ cho các trường đại học để phục vụ nghiên cứu, đào tạo và phát triển. Việc cắt giảm hoặc đình chỉ tài trợ liên bang là một công cụ mà chính quyền sử dụng để gây áp lực lên các cơ sở giáo dục nhằm buộc họ tuân thủ các chính sách mong muốn.
3. Cải cách dựa trên năng lực (merit-based reform)
Chính quyền Trump sử dụng cụm từ này để chỉ chính sách tuyển sinh và tuyển dụng dựa chủ yếu vào tiêu chí năng lực cá nhân, ví dụ như điểm thi chuẩn hóa, thành tích học tập hoặc công trình nghiên cứu. Tuy nhiên, khái niệm này thường bị dùng để phản đối các chính sách thúc đẩy đa dạng chủng tộc và giới tính trong tuyển sinh hoặc tuyển dụng – vốn được cho là “thiên vị tích cực” (affirmative action).
4. Chủ nghĩa bài Do Thái (anti-Semitism)
Là định kiến, thù ghét hoặc phân biệt đối xử với người Do Thái. Chính quyền Trump tuyên bố rằng phong trào chống Israel và một số nhóm sinh viên trong khuôn viên trường đại học có xu hướng bài Do Thái, đặc biệt sau các cuộc biểu tình liên quan đến xung đột ở Trung Đông. Nhiều trường đại học đã bị yêu cầu báo cáo hoặc xử lý những hoạt động mà chính quyền cho là mang tính bài Do Thái, mặc dù tiêu chuẩn đánh giá không rõ ràng và dễ gây tranh cãi.
5. Đội giám sát “đa dạng quan điểm” (viewpoint diversity monitors)
Chính quyền yêu cầu các trường thành lập đơn vị giám sát nhằm đảm bảo rằng các khoa và chương trình học không chỉ thiên về một luồng tư tưởng (thường là cấp tiến hay cánh tả), mà có cả các quan điểm bảo thủ hoặc đối lập. Đây là phản ứng trước cáo buộc rằng giới hàn lâm Hoa Kỳ quá thiên tả và thiếu không gian cho các quan điểm chính trị khác biệt.
6. Cơ quan giám sát tài trợ (Federal Contract Review Authority – FCRA)
(Theo giả định trong bài báo) Đây là cơ quan mới được thành lập hoặc trao quyền đặc biệt trong chính quyền Trump để rà soát và đình chỉ tài trợ đối với các trường đại học không tuân thủ các tiêu chuẩn mới về đạo đức, lập trường chính trị, hoặc chương trình học. FCRA có quyền yêu cầu truy xuất hồ sơ sinh viên, dữ liệu tuyển sinh, cũng như giám sát nội dung học thuật.
7. Đơn kiện của giảng viên (faculty lawsuit)
Một nhóm giảng viên Harvard đã nộp đơn kiện chống lại chính phủ liên bang, cáo buộc rằng chính quyền Trump đã vi phạm quyền tự trị học thuật, tự do tư tưởng, và vượt quá thẩm quyền bằng cách trừng phạt tài chính dựa trên nội dung giảng dạy hoặc tư tưởng của nhà trường. Đây là một phản ứng theo khuôn khổ pháp lý nhằm bảo vệ nguyên tắc tự trị giáo dục (academic autonomy).
8. Đại học Columbia và sự nhượng bộ (Columbia’s concessions)
Columbia là trường đại học Ivy League đầu tiên bị chính quyền Trump nhắm đến và buộc phải chấp nhận những thay đổi lớn, bao gồm thay đổi nhân sự cấp khoa và thiết lập đội an ninh có thẩm quyền trục xuất người ra khỏi khuôn viên. Việc Columbia nhượng bộ được xem là “đòn cảnh cáo” với các trường khác.
9. Hệ thống giáo dục đại học Hoa Kỳ (U.S. Higher Education System)
Được xây dựng trên nguyên tắc tự trị học thuật (academic freedom) và tự do biểu đạt (freedom of expression). Các trường đại học, đặc biệt là trường tư thục như Harvard, có quyền quyết định chương trình học, tuyển sinh và nhân sự mà không chịu sự can thiệp trực tiếp từ chính phủ. Những nguyên tắc này được xem là nền tảng của giáo dục tự do (liberal education).
10. Đạo văn (Plagiarism)
Đạo văn là hành vi sử dụng ý tưởng, lời văn hoặc công trình nghiên cứu của người khác mà không ghi rõ nguồn gốc, tạo cảm giác như đó là sản phẩm của chính mình. Trong giới hàn lâm Hoa Kỳ, đây là một vi phạm nghiêm trọng, có thể dẫn đến mất việc, tước bằng cấp, hoặc bị rút tài trợ nghiên cứu.
Gần đây, chính quyền Trump đã lợi dụng các cáo buộc đạo văn (đặc biệt trong vụ việc của cựu Chủ tịch Đại học Harvard Claudine Gay) như một công cụ để gây áp lực hoặc làm mất uy tín các lãnh đạo học thuật có tư tưởng cấp tiến.
11. Chính sách “affirmative action” (hành động ưu tiên tích cực)
Đây là chính sách được triển khai tại nhiều cơ sở giáo dục ở Mỹ nhằm thúc đẩy sự đa dạng trong tuyển sinh và tuyển dụng, đặc biệt đối với các nhóm thiểu số chủng tộc hoặc giới tính từng bị phân biệt đối xử.
Ví dụ, một trường đại học có thể cân nhắc yếu tố chủng tộc hoặc xuất thân xã hội trong hồ sơ ứng viên để bảo đảm sự đa dạng trong lớp học.
Chính sách này bị chỉ trích bởi nhiều người bảo thủ, cho rằng nó vi phạm nguyên tắc công bằng dựa trên năng lực (“meritocracy”), và là một dạng phân biệt đối xử đảo ngược. Tòa án Tối cao Hoa Kỳ vào năm 2023 đã ra phán quyết giới hạn việc sử dụng chủng tộc như một yếu tố trong tuyển sinh đại học.
12. Hệ thống tuyển sinh đại học tại Hoa Kỳ (U.S. College Admissions System)
Quá trình tuyển sinh vào đại học tại Mỹ là một hệ thống phức tạp và được cá nhân hóa, bao gồm nhiều yếu tố như:
- Thành tích học tập (GPA)
- Điểm thi chuẩn hóa (SAT, ACT)
- Bài luận cá nhân (personal essays)
- Thư giới thiệu (letters of recommendation)
- Hoạt động ngoại khóa, hoàn cảnh cá nhân, khả năng lãnh đạo, v.v.
Một số trường (chủ yếu là trường tư) thực hiện tuyển sinh theo mô hình “holistic review” (đánh giá toàn diện), trong đó yếu tố năng lực không phải là yếu tố duy nhất – trường có thể cân nhắc bối cảnh xã hội, tài chính, hoặc yếu tố văn hóa để đảm bảo tính đại diện và đa dạng.
Chính quyền Trump cho rằng phương pháp này có thể dẫn đến thiên vị và không công bằng, và vì thế muốn áp dụng “merit-based admissions” – tức chỉ tuyển dựa trên điểm và hồ sơ thành tích, không tính đến các yếu tố xã hội hoặc sắc tộc.
