Ảnh chụp tác giả Nguyễn Kỳ Dzương và đạo diễn Thanh Tâm tại thành phố San Jose (2025)
Có những sợi tơ của cuộc đời tưởng như đã đứt, nhưng thật ra vẫn âm thầm nối kết những tấm lòng với nhau.
Đã gần một năm kể từ ngày tôi tạm rời xa mạng xã hội. Trong khoảng thời gian ấy, tôi chọn cho mình sự lặng lẽ để làm việc, để suy ngẫm và để hoàn thành những điều còn dang dở. Thế nhưng, càng sống trong sự tĩnh lặng, tôi càng nhận ra rằng mình vẫn còn mang một món nợ ân tình với bằng hữu, với cộng đồng và với những người đã luôn dõi theo, khích lệ tôi trên từng chặng đường.
Hôm nay, tôi xin được trở lại. Không phải để tìm kiếm điều gì cho riêng mình, mà chỉ mong được tiếp tục chia sẻ những câu chuyện đẹp, những con người đáng ngưỡng mộ và những giá trị mà tôi tin rằng xứng đáng được lan tỏa.
Bài viết đầu tiên trong lần trở lại này, tôi xin được dành để giới thiệu một người em mà tôi vô cùng yêu quý và trân trọng: cô đạo diễn Trần Hoàng Thanh Tâm.
Ở Thanh Tâm, tôi không chỉ nhìn thấy một đạo diễn điện ảnh đầy tài năng, mà còn nhìn thấy hình ảnh của một người phụ nữ Việt Nam kiên cường, bản lĩnh và giàu nghị lực. Trên hành trình theo đuổi nghệ thuật, cô đã phải đối diện với không ít thử thách, những hy sinh thầm lặng và cả những lúc tưởng chừng phải dừng bước. Thế nhưng, bằng một niềm tin mãnh liệt vào lý tưởng của mình, cô vẫn bền bỉ tiến về phía trước, vượt qua mọi rào cản để biến ước mơ thành hiện thực.
Có lẽ, chính những con người như Thanh Tâm đã nhắc chúng ta rằng: thành công không chỉ được đo bằng những gì đạt được, mà còn bằng lòng can đảm để không bao giờ bỏ cuộc.
Xin trân trọng giới thiệu đến quý bạn câu chuyện về người đạo diễn ấy, cũng như tác phẩm mà cô đã dồn biết bao tâm huyết để thực hiện. Tôi tin rằng, sau khi biết đến hành trình của Thanh Tâm, quý vị sẽ không chỉ cảm phục một người làm nghệ thuật, mà còn thêm yêu quý một tấm lòng luôn cháy bỏng với quê hương, với con người và với những giá trị nhân bản.
Đạo diễn Trần Hoàng Thanh Tâm là một nhà làm phim tài liệu người Canada gốc Việt, đồng thời là người sáng lập Lunar Village Productions. Các tác phẩm của cô chú trọng vào việc ghi lại và lưu giữ một phần nào lịch sử của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa, hành trình của người Việt tị nạn sau năm 1975, cùng những đóng góp của cộng đồng người Việt tại hải ngoại.
Tác phẩm mới nhất của cô, Từ Tro Tàn Chiến Tranh (From the Ashes of War), là một phim tài liệu lịch sử quy mô lớn nhằm ghi lại những ký ức và lời kể của các nhân chứng từng trải qua biến cố năm 1975. Bộ phim đặc biệt chú trọng đến những nỗi đau khổ, đắng cay của các cựu quân nhân Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa, các tù nhân trong các trại cải tạo, những người vượt biên tìm tự do, cũng như thân nhân của họ.
Theo những gì tôi được biết từ người chủ trương, dự án được dự trù với kinh phí khoảng một triệu đô la Mỹ và thời gian hoàn tất sẽ mất khoảng 18 tháng. Bộ phim được khởi xướng trước dịp tưởng niệm 50 năm biến cố 30 tháng 4 năm 1975, (khi anh em chúng tôi gặp nhau) với mục tiêu lưu giữ những lời kể của các nhân chứng khi họ vẫn còn có thể chia sẻ câu chuyện của mình giúpcho các thế hệ mai sau hiểu rõ hơn về một giai đoạn đau đớn trong lịch sử thời cận đại của Việt Nam.
Trước cuốn phim này, đạo diễn Thanh Tâm đã thực hiện bộ phim tài liệu Thuyền Nhân: Hành Trình 50 Năm (Boat People:50-Year Journey), đã được trình chiếu tại nhiều cộng đồng người Việt ở Bắc Mỹ và Úc Châu. Trong suốt thời gian thực hiện bộ phim này, cô đã phỏng vấn nhiều nhân chứng, và những cuộc phỏng vấn đó tiếp tục trở thành nền tảng cho bộ phim Từ Tro Tàn Chiến Tranh.
Nguyên tắc làm phim của đạo diễn Thanh Tâm thiên về loại phim tài liệu lịch sử truyền khẩu (oral history), kết hợp các cuộc phỏng vấn nhân chứng với hình ảnh lưu trữ, tài liệu lịch sử và hình ảnh cá nhân nhằm trình bày lại những biến cố của một giai đoạn lịch sử đau đớn.
Mục tiêu của cô là góp phần bảo tồn chứng tích lịch sử của một thế hệ đã trải qua chiến tranh, những năm tháng trong các trại cải tạo, cuộc hành trình vượt biên và hành trình xây dựng lại cuộc sống mới nơi hải ngoại. Cô mong muốn những tác phẩm của mình sẽ được lưu giữ như một di sản lịch sử Việt Nam dành cho các thế hệ tương lai.
Bây giờ cũng phải “khoe” thêm một chút: Khi gặp nhau trong lễ tưởng niệm 50 năm ngày Miền Nam Việt Nam bị rơi vào tay cộng sản, tôi có tặng cô Thanh Tâm cuốn hồi ký của tôi, cuốn Lao Tù Cải Tạo & Những Phần Đời Của Định Mệnh, cô đem về Canada, nghiền ngẫm từng trang sách của tôi. Một chi tiết trong đời tù đầy rẫy những đau đớn của tôi đã khiến cô cảm động và muốn đưa vào cuốn phim của cô. Hiện nay, cuốn phim đang được lưu chiếu tại nhiều nơi trên thế giới (tuy vậy, tôi vẫn chưa thể tiết lộ chi tiết thêm về sự xuất hiện của tôi trong phim này!)
Cũng như nhiều phim tài liệu về cuộcchiến tại Việt Nam, Từ Tro Tàn Chiến Tranh biểu hiện trung thực góc nhìn của các cựu quân nhân Việt Nam Cộng Hòa và cộng đồng người Việt tỵ nạn. Vì vậy, người xem có thể tham khảo nhiều nguồn tư liệu và quan điểm lịch sử khác nhau để có cái nhìn toàn diện hơn về cuộc chiến và những hệ quả của nó.
Để giúp quý bạn giải tỏa tạm thời những tò mò về cuốn phim Từ Tro Tàn Chiến Tranh, mọi người có thể vào Internet, tìm trang chủ của ttphims.net, sẽ xem được những trích đoạn của cuốn phim cùng lịch trình chiếu phim vòng quanh thế giới và sẽ được chiếu tại Nam Cali vào tháng Mười Một năm nay.
Nguyễn Kỳ Dzương
