Người Xưa – Tranh: THANH CHÂU
HẾT THÁNG MƯỜI
Còn chỉ ba ngày nữa là chấm dứt tháng Mười. Cái tháng “bất phùng thời” nên không ai muốn nhắc… Rồi tháng Mười Một chắc sẽ có nhiều tâm tư? Cuối năm mà ước mơ của nhiều người hóa bọt!… Biển nào chứa nước ngọt, họa chăng chỉ Biển Hồ của Cambodia, Tàu gọi Cam Phổ Địa!
Chế Lan Viên có lý: “Tôi có chờ đâu, có đợi đâu! Mang chi Xuân đến gợi thêm sầu? Với tôi, tất cả đều vô nghĩa, tất cả không ngoài nghĩa Khổ Đau!”. Tất cả là chiêm bao…Nửa Thế Kỷ bèo bọt! Tháng Mười coi trớt qướt! Một hay Chạp… vậy thôi. Mây trắng ngàn năm trôi, hạc vàng bay là biệt! (*)
Những “đồng bào” người Việt gặp nhau hết thấy mừng… Tất cả thành người dưng. Năm mươi năm gió thoảng… Đời sống chỉ một thoáng! Một thoáng là đời người! Phúc-Lộc-Thọ câu chúc của Tàu họ viết ra thành chữ treo trước một dãy phố… thành ngôi chợ Viêt Nam! Ai còn nhớ Quê Hương thì vào đây đứng ngắm cái bình nhang khói đậm bay mờ những cửa gương! Ai còn nhớ Quê Hương? Hỏi cháu con, không nói!
Tháng Mười bao nhiêu đợi bay qua một cái vèo… Mùa Xuân ở Cheo Reo, mùa Xuân ở Phú Bổn… Đó có là phương hướng mình ngó về Trường Sơn? Trại tù sáng chiều sương, tù tàn binh giụi mắt. Cái gì cũng xa lắc từ lời hứa “anh em”. Mỹ Ngữ dùng nhem thèm: Độc Lập Tự Do trên hết…
Ba ngày nữa, ngơ ngác: Bao Giờ Tới Tháng Mười? Hỏi chi để ngậm ngùi? Tháng Mười… Tháng Ảo Tưởng! Bão Trà My một hướng, hai câu Ôn Như Hầu: “Tiếc thay một đóa Trà My, con ong đã thuộc đường đi lối về…”. Khổ lắm! Biết rồi! Nói mãi! (**)
(*) Cổ Thi: Hoàng hạc nhất khứ bất phục phản, bạch vân thiên tải không du du…
(**) Câu văn bất hủ của Vũ Trọng Phụng, tác giả Số Đỏ, Làm Đĩ… có tên đường ngay tại Hà Nội… từ năm 1975…
KIẾP SAU XIN CHỚ LÀM NGƯỜI
LÀM CÂY KHUYNH DIỆP TRƯỜNG BÙI THỊ XUÂN
Hàng cây khuynh diệp của tôi ơi!
Tôi đứng đây, đâu? Ở cuối trời?
Tôi nhớ về đâu? Đầu đất nước…
Này đây là biển, nọ nương dâu…
.
Này đây mái ngói nhà xanh, đỏ
Không thấy nhà tôle, không mái tranh
Có những mái bằng chim chẳng đậu
(người ta gài đinh, không thích chim!)
.
Tôi đi trong phố, đời chen chúc…
Tôi ra ngoài đồng nhìn cò bay.
Tôi đứng chỗ nào? Trên vũng nước?
Tự nhiên. Gió thổi. Tóc bay bay…
.
Tôi thương, tôi nhớ ngôi trường nữ,
Nhớ hàng khuynh diệp, chỉ vài cây
mà sao thăm thẳm đường muôn dặm
Tôi mất đâu rồi tuổi-thuở-trai?
.
Tôi chẳng còn ai bè bạn nữa,
Em học trò xinh xắn “Thầy ơi”,
Thưa Thầy:… “Em, một Thuyền Nhân, nhé,
gặp lại Thầy, thương quá cõi đời!”.
.
Chuyện kể, ngẩn ngơ, ngày hội ngộ.
Hình em: Khuynh diệp lá đong đưa…
Bao nhiêu năm nhỉ mình xa cách?
Gió lạnh… Hình như gió buổi trưa…
*
Bạn thấy: bài thơ tôi đứt đoạn,
“Đoạn Trường” vô tận hóa vô thanh…
Thầy Trò chạm mặt câu chào hỏi,
Trong gió…Em còn vạt áo xanh!
.
Ôi đó… dễ thương, khuynh diệp biếc
nhành cong, chim đậu tiếng xa xưa.
Trong tôi, bỗng giọt trời xanh ngắt…
“Em nhỉ, đời như một giấc mơ”?
1975 – 2025
NĂM MƯƠI NĂM
HAI THẾ KỶ
Bạn không nhắc thì không nhớ: “Sắp rồi, Tết tới, Tân Niên!”. Nhớ ra, nhớ mình vô duyên… quên, quên, quên rồi ngày tháng!
Năm mươi năm đời tiêu tán, tàn đời sắc tóc đã thay…Nhiều khi mình tưởng trời mây, mình gối đầu lên… ngủ gục!
Không có vinh quang, không nhục mà sao nước mắt ứa hoài? Nguyễn Công Trứ có thời trai đã từng thoái thân làm tốt…
Nguyễn Công Trứ không ốt dột, đôi khi có trách Ông Xanh, đôi khi tự dưng buồn tênh, soi gương: nụ cười méo xệch!
Lẽ nào đó là Tiền Kiếp không thì cũng Cổ Tích vui? Tại sao thấy vui mà khóc? Tại sao thấy buồn, nói không?
Buồn ơi buồn ơi mênh mông, chiếc lá ngô đồng bạc mệnh… Một chiếc cuối cùng còn dính… nằm trong truyện O’ Henry?
*
Mùa Đông đang về Cali. Người ta bỏ đi nhiều lắm… Người ta sống vì phải sống… Đi xa tìm cái mặn mòi!
Tôi không chờ ai ghé chơi. Tôi cũng không chờ gì nữa. Bạn nhắc Tết làm tôi nhớ bèn châm điếu thuốc làm thơ…
Bầy cò đang bay như mơ, chúng bay bao giờ hết nắng? Tôi bỗng nghe lòng mình nặng: Bạn tình, bạn nghĩa… xa xôi!
Đà Lạt của tôi, núi, đồi… Đà Lạt của tôi, lũng biếc. Ước chi được về đó, chết, Thiên Thu Tết Phấn Thông Vàng…
CÕI ĐỜI ĐÚNG Ý PHẬT SẮC TỨC THỊ KHÔNG
Nhiều Tiểu Bang co ro vì… Trời đã lạnh quá! Cali không gì cả, vẫn mùa Hạ nắng thôi! Sáu tháng không mưa rơi. Sáu tháng cũng ít gió. Cali như đứa nhỏ nắm tay Mẹ, buồn buồn…
Cali chuyện áo cơm xưa nay là thường bữa. Những người nghèo ở Mỹ hầu hết đều ở đây. Họ làm nghề chân tay. Họ “quay cuồng” kiếm sống… Họ mơ nhìn thấy bóng của một thời… Hoàng Kim!
Nước Mỹ vẫn đi lên! Người Mỹ đã giàu có. Họ ở chỗ họ ở, bốn mùa Xuân-Hạ-Thu-Đông! Ước gì cũng được mong… Nhưng lâu lâu một chút! Bạn thấy đó, Texas… Có khi như Đà Lạt, có khi như Vũng Tàu!
Nước Mỹ cõi chiêm bao!
Cali, tàn giấc mộng!
Có bài hát, xưa lắm: “Tưởng rằng ta đến đây như chim trời mỏi cánh rồi. Nào ngờ ta đến đây như cơn mộng tan nửa vời…” (*). Cali nóng quá trời! Có người… Rơi nước mắt!
*
Cõi đời đúng ý Phật, “Có đó là tự Không!”. Hôm qua, nóng quá chừng: San Francisco… Chùa cháy! Ngôi Chùa non Thế Kỷ… Tro tàn bay trăm năm! (**).
Tôi từng ở Washington. Mùa này ở đó mát. Tại tôi nhớ Đà Lạt… Về Cali ngắm thông! Đây sẽ có mùa Đông chắc chừng vài tháng nữa… khi nào trời có gió bay từ Bắc Cực về… Sẽ có mưa lê thê sẽ có mưa lê thê! Bạn à, Thơ-Yêu-Quý…
Nòi tình thường ủy mị! Nãy giờ tôi… Làm thơ! Bạn đồng điệu… Thì đưa Ngón Tay Út Tôi Cắn… (***).
(*) Tôi quên tựa đề bài hát, nhớ tác giả là Trần Trịnh & Trần Nhật Ngân (hai người đều đã mất tại California, Mỹ. Tôi có ý định hỏi nhưng chúng tôi thường gặp nhau ở chỗ không tiện và giữ tế nhị về thời gian. Tiếc, hai anh ấy đã không còn…).
(**) Hôm qua, 23 October 2024, ở San Francisco, California Mỹ, có ngôi Chùa người Tàu xây từ đầu Thế Kỷ 20 cháy, thiệt hại nặng, không ai thương vong – trùng hợp ở Việt Nam, miền Bắc, cũng có Chùa bị cháy, thiệt hại lớn là cháy hết, không có ai thương vong. Việt Nam thì Chùa 800 năm, Mỹ, Chùa chỉ mới 80 năm…
(***) Bài Tựa Truyện Kim Vân Kiều, Chu Mạnh Trinh viết chữ Hán, Đoàn Tư Thuật dịch Nôm có câu nhiều người “thấm”: “Ta vốn nòi tình nên yêu người đồng điệu”.
THÁNG MƯỜI NƯỚC MẮT AI ĐONG BAO NHIÊU LƯỢNG BẤY NHIÊU LÒNG VIỆT NAM
Khi chưa tới tháng Mười, người người đều hỏi: “Bao giờ cho tới tháng Mười?”. Hỏi rồi cười. Hỏi rồi khóc! Một câu hỏi thôi sao mệt nhọc mệt nhoài?
Tháng nào chẳng tháng Mười”? Tháng Bốn Bảy Lăm, thấy rồi, còn hỏi! Con mắt mọc đuôi bởi vì nó biết nói! Nhìn Mẹ, kia kìa, nhìn Cha kia kìa, nhìn em kia kìa…Đất Nước thời chia đôi, tình nào cũng chía cách! Những viên gạch dính máu vỡ làm đôi, làm ba, làm bốn… Tháng Bốn mà, Giời ôi!
Ngày Mười tháng Mười năm 1954, Trần Dần tự dưng làm thơ, để đời một câu “thực tiễn”… như con én liệng sa trời mưa sa… “Tôi đi không thấy phố thấy nhà chỉ thấy mưa sa…”. Mắt của Mẹ già, buồn ơi, hun hút!
Tháng Mười có thật? Tháng Mười giấc mơ? Chiếc tàu há mồm nuốt bao sầu tủi! Con đường tiếp nối, người đi người đi “từng đêm càng đông dần!”.
Tháng Mười phân vân như dòng Bến Hải, nói đi nói lại: ” Con Sông Hiền Lương”. Tháng Mười bi thương, sao mong hoài vậy? Trái tim bừng cháy chút lửa hy vọng, rồi thì mưa sa mưa sa…
” Lũ chúng ta
lạc loài dăm bảy đứa
bị Quê Hương ruồng bỏ
Giống Nòi khinh!”.
Vũ Hoàng Chương ê mình làm thơ ê ẩm!
Tháng Mười ăn mắm… nó thấm về lâu!
Sáng nay tôi đứng bên lầu… hình như Ngưng Bích… xanh màu núi sông… Tháng Mười nước mắt ai đong? Bao nhiêu lượng bấy nhiêu lòng Việt Nam!”.
CHÚNG TA SINH CÙNG THỜI
Chúng ta…
sinh cùng thời, mà mỗi người một kiếp!
Chúng ta…
cùng dẹp giặc, cùng oán, thù,
nổi, trôi…
Nghĩ thế mà ngậm ngùi. Người đi không đều bước. Có người tới đích trước, có người còn phía sau. Mỗi người một lao đao, đổ thừa cho số kiếp!
Chúng ta cùng dân Việt, viết bộ Tẩu, chạy dài…
trong nước hay nước ngoài… Hải Ngoại Huyết Thư còn đó! (*)
Nguyễn Vỹ nói với Trương Tửu: “Nhà Văn An Nam khổ như chó!”.
Văn chương không bỏ xó, cầm lên coi. Cùng soi!
Mày? Tao? Tôi? Chúng Tôi…Giời ơi nhòe nước mắt!
Một trăm năm bị gạt, vung tay lên Hoan Hô!
Tản Đà nhìn Dư Đồ làm bài thơ ai oán…
“Ấy trước ông cha mua để lại… mà nay con cháu lấy làm chơi?”.
Người ta chúc nhau Vui!
Không ai chúc nhau Khổ!
Người ta đều có chỗ đọc Kinh trong Nhà Thờ:
“Lậy Cha chúng con ở trên Giời! Nguyện Danh Cha Được Tôn Thánh! Cha được Để Ý! Cha nên ở Đất như Giời!
Xin cho chúng con hôm nay thức ăn hàng ngày. Xin tha tội chúng con như chúng con tha người có tội với chúng con!
Xin đừng để chúng con bị cám dỗ nhưng cứu chúng con khỏi điều ác!
Vì Thiên Quốc, Quyền Uy và Vinh Quang đều thuộc về Cha
đời đời, vô cùng.
Amen”. (**)
Tại sao chúng ta hay nhắc lại những điều đã nói rồi?
Vì chúng ta hoài hoài…
Mỗi Người Một Số Kiếp!
Chúng ta đuổi không kịp Tương Lai. Đến bao giờ?
(*) Nhan đề một tác phẩm của Phan Bội Châu viết trên biển Nhật Bản năm 1926 sau khi đi qua Nhật nắm tình hình Đông Du trở về… Hải Ngoại Huyết Thư: Cuốn Sách Này Trên Biển Viết Bằng Máu!
(**) Chép lại trên Giấy Mời dự Thánh Lễ Thờ Phượng Chúa của Hột Thánh Tin Lành Việt Nam Westminster California USA.
THAN ÔI MỘT BƯỚC PHONG TRẦN MẤY PHEN CHÌM NỔI
Còn một ngày nữa thôi, lá vàng sẽ rụng hết. Đầu tuần tới, chào biệt nhé “Mùa Thu Thân Thương”!
Mùa Đông sắp, Đông Sương? Hay Mùa-Đông-Vẫn-Nắng? Có thể Đông-Tuyết-Trắng! Bây giờ… chưa biết đâu!
Coi như Nước-Qua-Cầu! Coi như Mây-Song-Cửa! Chuyện thời gian muôn thuở, kệ nó mà, Thời Gian!
Đây, Văn viết về Nàng do Chu Mạnh Trinh viết, Đoàn Tư Thuật chuyển dịch ra Quốc Ngữ, thật xinh:
” Than ôi! Một bước phong trần, mấy phen chìm nổi, trời tình mờ mịt, biển giận mông mênh. Sợi tơ mành theo gió đưa đi, cánh hoa rụng chọn gì đất sạch. Ai dư nước mắt khóc người đời xưa; thế mà giống đa tình luống những sầu chung, hạt lệ Tầm Dương chan chứa. Lòng cảm cựu xui ai thương mướn, nghe câu ngọc thụ não nùng. Cho hay danh sĩ giai nhân, cùng một kiếp hoa nghiêm nặng nợ. Ngán nỗi non xanh đất đỏ, để riêng ai luân lạc đau lòng. Ta cũng nòi tình, thương người đồng điệu. Cái kiếp không hoa lẩm cẩm, con hồn xuân mộng bâng khuâng. Đã toan đúc sẵn nhà vàng chờ người quốc sắc, lại muốn mượn chùm phương thảo hú vía thuyền quyên. Sẵn bút nghiên chia vịnh từng hồi, đem sự tích tóm làm một tựa. Bây giờ kể còn dài chưa hết, hạt ba tiêu như thánh thót mưa Thu. Hỡi ôi! Hồn còn biết hay chăng, bóng hoàn bội tưởng ra vào Lạc Phố” (*).
Hơn trăm năm, thiên cổ! Còn nguyên cái sững sờ: Văn Xuôi hay là Thơ? Thực, Mơ… chao ôi, đấy!
*
Tôi đang nghe mắt chảy Con Suối Tình Muôn Năm! Ai chẳng có yêu thầm một người mình yêu nhỉ? Tình Yêu nào chung thủy? Tình Yêu nào… Mưa-Bóng-Mây?
Thanh Tâm Tài Nhân, Hay! Chu Mạnh Trinh, Tuyệt! Đoàn Tư Thuật, Hết Biết! Bạn, Tôi… chúng mình, Sao?
Ngôi sao ở trên cao, trong lòng trời nhấp nháy…
Tình là Tàn-Lừa-Cháy… dám lại bùng-tro-than?
Thơ văn cứ miên man trong Tình Yêu bất tận! Ôi! Núi Tình Chất Đống! Ôi Biển Tình Sương Sa…
Những dòng thơ là Hoa! Những câu văn thành mộng! Con người ai đã sống… không đã từng đăm chiêu?
Ai không yêu Thúy Kiều? Nói đi cưng, Thúy Phượng!
Trần Vấn Lệ
(*) Đây chỉ là một đoạn Văn Xuôi trích từ Bài Tựa Kim Vân Kiều Truyện do Chu Mạnh Trinh viết bằng Hán Tự. Đoàn Tư Thuật diễn Nôm, tức dịch ra chữ Nôm ghi âm thành bản Quốc Ngữ. Lưu truyền, tưởng khói tưởng sương…
